İş Kanunu

İşçi, işveren, işyeri, işveren vekili ve alt işveren tanımları bu maddede yer alır. Alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanması halinde işçiler başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.

Deniz ve hava taşıma işleri, 50'den az işçi çalıştırılan tarım ve orman işleri, aile ekonomisi kapsamındaki işler, ev hizmetleri gibi işler bu Kanun kapsamı dışındadır.

İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşveren esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan ile kısmi süreli çalışan, belirsiz süreli ile belirli süreli çalışan arasında farklı işlem yapamaz.

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. Bildirim süreleri: 6 aya kadar 2 hafta, 6 ay-1.5 yıl 4 hafta, 1.5-3 yıl 6 hafta, 3 yıldan fazla 8 hafta. Bu süreler asgari olup sözleşme ile artırılabilir.

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin iş sözleşmesini fesheden işveren, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etmekle yükümlüdür. Geçerli sebepler: işçinin yetersizliği, davranışları veya işletmenin gereklerinden kaynaklanan sebepler.

İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya sebebin geçerli olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır.

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verdiğinde işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşe başlatmaması halinde en az 4 en çok 8 aylık ücret tutarında tazminat öder. Kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir.

Sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve zorlayıcı sebepler bulunması halinde işçi iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.

Sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller (devamsızlık, sadakatsizlik vb.) ve zorlayıcı sebepler halinde işveren iş sözleşmesini derhal feshedebilir.

Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Ücret en geç ayda bir ödenir. Ücretin gününde ödenmemesi halinde işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.

Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Her bir fazla çalışma saatine ödenecek ücret, normal çalışma ücretinin yüzde elli yükseltilmesi ile ödenir. Yılda 270 saatten fazla fazla çalışma yaptırılamaz.

Bu Kanun kapsamındaki işyerlerinde haftanın bir günü işçilere ücret ödenmek suretiyle tatil verilir. Hafta tatilinde çalışan işçiye o gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir.

İşyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. İzin süreleri: 1-5 yıl 14 gün, 5-15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün.

Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Bu süre hafta günlerine eşit olarak dağıtılabilir. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi günde 11 saati aşmamak koşuluyla farklı biçimde dağıtılabilir (denkleştirme).