İş Kanunu — Belirli Süreli İş Sözleşmesi ve Zincirleme Sözleşme Yasağı (m.11-12)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesi; belirli süreli iş sözleşmesinin kurulabilme koşullarını ve bu sözleşmenin belirsiz süreli sözleşmeye dönüşme kuralını düzenlemektedir. <strong>Temel kural:</strong> İş ilişkisi bir süreye bağlı olarak yapılmışsa belirli süreli iş sözleşmesi söz konusudur. Aksi hâlde belirsiz süreli kabul edilir. <strong>Kurulma koşulları:</strong> Belirli süreli iş sözleşmesi, ancak (a) işin niteliği itibarıyla sınırlı süreli olması ve (b) taraflar arasında bu yönde açık bir anlaşma bulunması hâlinde yapılabilir. Belirli bir süre öngörülmeksizin yapılan her sözleşme belirsiz süreli sayılır. <strong>Zincirleme sözleşme:</strong> Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz; aksi hâlde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. <strong>Ayrımcılık yasağı:</strong> Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçi; salt bu nedenle belirsiz süreli çalışandan farklı işleme tabi tutulamaz; çalışma koşulları, ücret ve diğer haklar bakımından eşit muamele ilkesi geçerlidir. <strong>Kısmi süre uygulaması:</strong> Belirli süreli sözleşmenin kısmi süreli çalışmayla birleştirilmesi de mümkündür; bu hâlde her iki özel düzenlemenin koruyucu hükümleri birlikte uygulanır. <strong>Yargıtay içtihadı:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; iş niteliği itibarıyla süreklilik arz eden işlerde belirli süreli sözleşme yapılmasının koşulları sağlamadığını, bu sözleşmelerin başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılacağını ve iş güvencesi hükümlerinin uygulanacağını içtihat etmektedir. Devlet kurumları dahil tüm işverenlerin belirli süreli sözleşmeyi gerçek anlamda geçici veya proje bazlı işler için kullanması zorunludur; sürekli ihtiyacı karşılamak amacıyla belirli süreli sözleşme düzenlemek hakkın kötüye kullanımı sayılır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 12. maddesi; belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilerin eşit muamele hakkını ve sözleşmenin erken feshi hâlinde uygulanacak tazminat kurallarını düzenlemektedir. <strong>Eşit muamele:</strong> İşveren, işyerinde çalışan belirsiz süreli işçilere sağlanan haklardan belirli süreli işçileri de yararlandırmak zorundadır; salt sözleşme türü farklılığına dayanılarak ayrımcı uygulama yapılamaz. Ücret, primler, sosyal haklar ve eğitim fırsatları bu güvence kapsamındadır. <strong>Orantılı haklar:</strong> Kıdeme bağlı haklar bakımından belirli süreli işçinin çalıştığı süre ile belirsiz süreli işçinin çalıştığı süre kıyaslanarak orantılı uygulama yapılır. <strong>Erken fesih tazminatı:</strong> Belirli süreli sözleşmenin süresinden önce haklı neden olmaksızın işveren tarafından feshedilmesi hâlinde işçi, kalan sürenin ücretini tam olarak talep edebilir; ayrıca iş arama kaybı ve diğer zararları için de tazminat talep hakkı doğar. <strong>Zincirleme sözleşmenin sonucu:</strong> 11. madde kapsamında zincirleme sözleşmenin belirsiz süreli sayılmasından sonra işçi; iş güvencesi (geçerli neden, fesih bildirimi, ise iade), kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi belirsiz süreli sözleşmelere özgü tüm haklardan yararlanır. <strong>Yargıtay içtihadı:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; belirli süreli sözleşmede esaslı nedenin varlığını işverenin ispat etmesi gerektiğini, salt taraflarca belirlenen sürenin geçmesiyle sözleşmenin otomatik sona ermediğini ve zincirleme sözleşme zincirininin tümüne göre değerlendirme yapılması gerektiğini içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.