İş Kanunu — Çalışma Koşulları ve Esaslı Değişiklik (Madde 22)

İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi değişiklik önerisini bu süre içinde kabul etmezse, işveren değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli nedenin bulunduğunu yazılı olarak açıklamak ve bildirim süresine uymak suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçi bu durumda 17 ila 21 inci madde hükümlerine göre dava açabilir. Tarafların anlaşması ile çalışma koşulları her zaman değiştirilebilir. Çalışma koşullarında değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre esaslı değişiklik kapsamı geniş yorumlanmaktadır: ücretin düşürülmesi, görev unvanının önemsizleştirilmesi, çalışma yerinin değiştirilmesi, uzaktan çalışma düzenlemesinin kaldırılması ve çalışma saatlerinin köklü biçimde yeniden belirlenmesi bu kapsama girmektedir. İşverenin 4857 m.22 usulüne uymaksızın yaptığı değişiklikler, işçiye 4857 m.24/II-b kapsamında haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı hakkı doğurur. 2026 yılı kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL/yıl, brüt asgari ücret tabanı ise 33.030 TL'dir. 6 iş günlük süre, bildirim işçiye ulaştığı andan itibaren işlemeye başlar; bu süre hak düşürücü nitelikte olmayıp itiraz hakkını korumaya yönelik bir usul süresidir.

1) İşveren değişikliği yazılı bildirmezse ne olur? Değişiklik işçiyi bağlamaz; işçi eski koşullarla çalışmaya devam edebilir ya da haklı fesih yolunu kullanabilir. 2) İşçi 6 iş günü içinde cevap vermezse ne olur? Değişikliği reddetmiş sayılır; işveren ya değişiklikten vazgeçer ya da geçerli fesih bildirimi yapar. 3) Ücret artışı da esaslı değişiklik midir? Ücret artışı işçi aleyhine değilse esaslı değişiklik sayılmaz ve işçi onayı aranmaz. 4) Toplu iş sözleşmesi varken m.22 uygulanır mı? Toplu sözleşmeyle düzenlenen koşullar m.22 kapsamı dışındadır; değişiklik sendika ile müzakere yoluyla gerçekleştirilir. 5) İkale anlaşmasıyla değişiklik yapılabilir mi? Evet; ancak işçiye makul yarar sağlanması ve iradenin özgür olması şartı aranır, aksi halde ikale geçersiz sayılabilir.