4857 Sayılı İş Kanunu — Deneme Süresi ve Bildirimsiz Fesih (m.15)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi; iş sözleşmelerine deneme kaydı konulmasını ve bu süre içinde bildirimsiz fesih hakkını düzenlemektedir. <strong>Deneme Süresinin Sınırı:</strong> Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bu süre en çok iki ay olabilir. Ancak toplu iş sözleşmeleriyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir. <strong>Bildirimsiz Fesih Hakkı:</strong> Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Bu fesih hakkının kullanılmasında herhangi bir süre kısıtlaması yoktur; deneme süresi boyunca istenildiği zaman kullanılabilir. <strong>İşçinin Hakları:</strong> Deneme süresi içinde geçen çalışma süresi için işçiye ücret ve diğer haklar (izin, fazla mesai vb.) ödenmek zorundadır; deneme süresi bu açıdan normal çalışma süresi gibi değerlendirilir. <strong>SGK Bildirimi:</strong> İşveren, deneme süreli de olsa tüm işçileri için işe girişten önce ya da en geç işe başladığı gün SGK'ya bildirim yapmakla yükümlüdür (5510 m.8); aksi hâlde kayıt dışı istihdam yaptırımlarıyla karşılaşır. <strong>Kötüniyetli Fesih:</strong> Deneme süresi tanındığı hâlde işçinin kötüye kullanma, sendikal nedenle ya da 4857 m.5 kapsamında ayrımcılık güdüsüyle feshedilmesi, kötüniyet tazminatı ve ayrımcılık tazminatı doğurabilir. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; deneme süresinin iki ayı aştığı sözleşme hükümlerini geçersiz saymakta; aşan kısmı için bildirim ve kıdem tazminatı yükümlülüğünün doğacağını içtihat etmektedir. Ayrıca deneme süresi içindeki feshin sendikal nedene dayandığının kanıtlanması hâlinde 6356 m.25 kapsamında sendikal tazminata da hükmedilebileceğini kabul etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.