İş Kanunu — Deneme Süresi ve Kısa Çalışma (Madde 15–16)

Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır.

Deneme süresi, yalnızca belirsiz süreli iş sözleşmelerinde uygulanabilir; belirli süreli sözleşmelere deneme kaydı konulması Yargıtay'ca geçersiz sayılmaktadır. Deneme süresinin geçerli sayılabilmesi için mutlaka yazılı iş sözleşmesinde açıkça düzenlenmesi gerekir; sözlü ya da sonradan eklenen deneme hükümleri bağlayıcı değildir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre deneme süresi içinde yapılan fesihlerde iş güvencesi hükümleri (18-21. maddeler) uygulanmaz; dolayısıyla işe iade davası açılamaz. Bununla birlikte deneme süresi içinde bile ayrımcılık ve sendikal fesih yasağı geçerliliğini korur. Deneme süresi boyunca çalışılan günlere ait ücret, prim ve diğer sosyal haklar eksiksiz ödenmelidir. 2026 yılı itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL olup deneme süresi ücretleri bu tabanın altında belirlenemez. Deneme süresi içinde SGK bildirimi yapılması zorunludur; aksi hâlde işveren idari para cezasına muhatap olur.

1) Deneme süresi içinde işten çıkarılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim? Hayır. Kıdem tazminatına hak kazanmak için en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir; deneme süresi bu koşulu sağlamaz. 2) Deneme süresi 2 ayı aşabilir mi? Yalnızca toplu iş sözleşmesiyle en fazla 4 aya uzatılabilir; bireysel sözleşmeyle 2 ayın üzerine çıkılamaz. 3) Deneme süresi uzatılabilir mi? Hayır. Taraflarca 2 aylık yasal sınırın bireysel anlaşmayla uzatılması geçersizdir. 4) İşveren deneme süresi gerekçesiyle tazminat ödemeden işten çıkarabilir mi? Evet, ancak bu hak yalnızca deneme süresi içinde geçerlidir. Süre dolduktan sonra yapılan fesihlerde geçerli neden aranır ve kıdem koşulları yerine geldiyse tazminat doğar. 5) İşçi deneme süresi içinde kendisi ayrılabilir mi? Evet, ihbar süresi ve tazminat ödemeksizin ayrılabilir; bu durumda çalışılan günlerin ücretini talep hakkı saklıdır.