İş Kanunu — Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma (m.41)
4857 sayılı İş Kanunu'nun fazla çalışmayı düzenleyen 41. maddesi. Haftalık 45 saati aşan çalışmalarda %50 zamlı ücret, yıllık 270 saat sınırı, işçinin serbest zaman hakkı ve fazla çalışma onayı gereklilikleri.
Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma
Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hâllerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşuluyla, bazı haftalarda toplam kırkbeş saatin üzerinde çalışma yapılabilir; bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir. Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmaksızın kullanır. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü hâllerde yapılan fazla çalışmalar için bu onay aranmaz. Fazla çalışmanın belgelenmesi amacıyla çalışılan saatlerin kayıt altına alınması zorunludur; bu kayıtlar 5 yıl süreyle saklanır. Fazla çalışma ücreti ödenmesi gereken dönemde ödenmezse mevduata uygulanan en yüksek faiz işler; işçi aynı zamanda 4857 m.24/II-e kapsamında haklı fesih hakkını da kullanabilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.
Çalışma Süresi — Günlük ve Haftalık Sınırlar
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşuluyla farklı şekillerde dağıtılabilir (denkleştirme). Bu hâlde iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar artırılabilir. Çalışma süresine ilişkin düzenlemeler ile denkleştirme uygulamasının usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.