İş Kanunu — Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma (m.41, 42, 43)

Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hâllerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşuluyla, bazı haftalarda toplam kırkbeş saatin üzerinde çalışılabilir; bu durumda bu haftalar için fazla çalışma söz konusu olmaz. Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir. Fazla saatlerle çalışmalarda her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir. Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse işverene yazılı olarak başvurmak koşuluyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmaksızın kullanır. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz. Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü hâllerde yapılan fazla çalışmalar için bu onay aranmaz. Fazla çalışmanın her saati için ödenecek ücret, işçinin gece çalışması hâlinde (20:00–06:00) gündüz çalışmasının bir buçuk katı olarak hesaplanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi içtihadına göre fazla mesai alacağında ispat yükü işçiye ait olmakla birlikte; uzaktan çalışma logları, e-posta zaman damgaları ve proje yönetim yazılımı kayıtları dolaylı delil olarak değerlendirilebilir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Gerek bir arıza sırasında, gerek bir arızanın mümkün görülmesi hâlinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması zorunlu acele işlerde, yahut zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşuluyla işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Bu durumda fazla çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur. Zorunlu nedenlerle fazla çalışma için işçinin yazılı onayı aranmaz; ancak zorunlu nedenin gerçekten mevcut olması ve süresiyle orantılı olması gerekmektedir. İşveren, zorunlu nedenle fazla çalışma yaptırdığında bunu 41. madde çerçevesinde kayıt altına alır ve ücret hesabını aynı esaslar çerçevesinde yapar. Zorunlu nedenin gerçekte bulunmadığı hâllerde bu madde kapsamında değerlendirme yapılamaz; işçinin yazılı onayının alınması zorunlu hâle gelir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla yurt savunmasının gereklerini karşılayan işyerlerinde fazla çalışmaya lüzum görülürse işlerin çeşidine ve ihtiyacın derecesine göre Cumhurbaşkanı, günlük çalışma süresini, işçinin en fazla çalışma gücüne çıkaracak şekilde artırabilir. Bu suretle fazla çalıştırılan işçilere uygulanacak ücret şekilleri, işin çeşidine ve yürütülüş tarzına göre Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Olağanüstü hâl kapsamındaki fazla çalışma yükümlülükleri çerçevesinde işçiye ödenen ücret, 41. madde kapsamındaki zamlı oran esaslarından bağımsız olarak belirlenen özel yönetmelik hükümleri çerçevesinde hesaplanır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, olağanüstü hâl gerekçesiyle yaptırılan fazla çalışmalarda dahi işçi lehine yorumun esas alınacağını ve ücretin gerçek çalışma süresiyle orantılı ödenmesi zorunluluğunu vurgulamaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.