İş Kanunu — Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma (m.41–43)

Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. 63. madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hâllerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşuluyla, bazı haftalarda toplam kırk beş saatin üzerinde çalışma yapılabilir. Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz. Bu süre sınırı, iş sözleşmeleri ya da toplu iş sözleşmeleri ile artırılamaz. Fazla çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir; bu onay iş sözleşmesine konulacak genel bir hükümle de sağlanabilir. Fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretinin yüzde elli fazlası ödenir. Fazla sürelerle çalışmalarda (haftada kırk beş saate kadar olan kısımda), her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin yüzde yirmi beş fazlasıdır. Hak edilen fazla çalışma ücreti normal ücretle birlikte ödenir ve ücret bordrosunda ayrıca gösterilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücretle çalışan bir işçi için saatlik brüt ücret 33.030 TL / (225 saat) ≈ 146,80 TL; fazla mesai saati için zam dahil yaklaşık 220,20 TL ödenmelidir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Gerek bir arıza sırasında, gerek bir arızanın mümkün görülmesi hâlinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde, yahut zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkmasında, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak koşuluyla işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir. Bu hâllerde fazla çalışma yapan işçilere uygun bir dinlenme süresi verilmesi zorunludur. Zorunlu nedenlerle yapılan fazla çalışmalar için 41. maddede öngörülen yazılı onay şartı aranmaz; ancak yaptırılan fazla çalışmalar için aynı maddede belirlenen %50 zam uygulanmaya devam eder. Zorunlu fazla çalışmanın süresi ve içeriği, olayın ortaya çıkmasından itibaren en geç iki iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bildirilir. Yıllık 270 saatlik sınır zorunlu fazla çalışmalar için de geçerlidir; bu sınırı aşan çalışmalar kanuna aykırı sayılır ve işveren hakkında idari para cezası uygulanabilir.

Seferberlik sırasında ve bu süreyi aşmamak şartıyla yurt savunmasının gereklerini karşılayan işyerlerinde fazla çalışmaya lüzum görülürse işlerin çeşidine ve ihtiyacın derecesine göre Cumhurbaşkanı, günlük çalışma süresini, işçinin en fazla çalışma gücüne çıkarabilir. Bu hükmün uygulanması hâlinde dahi fazla çalışma ücretleri aynı esaslar dahilinde ödenir. Olağanüstü hâllerde yapılan fazla çalışmalar için 41. ve 42. maddelerde öngörülen koşullar ve ücret yükümlülükleri geçerliliğini korur; olağanüstü hâl gerekçesi işveren lehine ek bir muafiyet sağlamaz. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.