Gece Çalışması ve Yedi Buçuk Saatlik Sınır
4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi gece çalışmasını tanımlamakta, süresiyle sınırlamakta ve gece çalışanlarının sağlık denetimine tabi tutulmasını zorunlu kılmaktadır.
Gece Çalışması
Çalışma hayatında 'gece' en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve en fazla on bir saat süren dönemdir. Bazı işlerde zorunluluk bulunması hâlinde bu saatler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca değiştirilebilir. İşçilerin gece çalışmaları yedi buçuk saati geçemez. Gece çalıştırılacak işçilerin listesi ve bu işçilerin işe başlamalarından önce, çalışma süresince en az yılda bir defa işyeri hekimi tarafından sağlık gözetimine tabi tutulmaları zorunludur. İşçinin gece çalışmasının onun sağlığına zarar verdiğinin, işyerinde görevli veya işveren tarafından yetkilendirilen hekim tarafından raporla belgelendiği durumlarda işçi gündüz çalışmasına geçirilir. Gece çalışması süresince yeterli dinlenme araları verilmesi zorunludur.
Gece Fazla Çalışmasına İlişkin Özel Hüküm
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir. Gece saatleri içinde yapılan fazla çalışmalarda bu oran uygulanırken 69. maddedeki 7,5 saatlik sınır korunmalıdır. Yargıtay kararlarına göre gece fazla çalışma ücreti hesaplanırken hem 7,5 saatlik sınırın aşılması hem de haftalık 45 saatlik sınırın aşılması koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerekir; yalnızca günlük 7,5 saati aşmak fazla mesai hakkı doğurmaz, haftalık 45 saatlik eşiğin de aşılması zorunludur. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.
Yönetmelikle Belirlenen İstisnalar
Gece çalışmasına ilişkin esas ve usuller, birden fazla vardiya uygulaması, sağlık gözetimi yükümlülükleri ve çalışanlara verilecek dinlenme aralarına dair ayrıntılar 'İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği' ve 'Postalar Hâlinde Çalıştırılacak İşçiler Hakkında Yönetmelik' ile düzenlenmiştir. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesiyle bu yönetmeliklerde belirlenen asgari standartların altına düşen hükümler kararlaştırılamaz.