4857 Sayılı İş Kanunu — İş Güvencesi, Bildirim Süreleri ve Fesihte Usul (m.17-18-19)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi; belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen işveren ya da işçinin, karşı tarafa kıdeme göre belirlenmiş ihbar süresinde önceden bildirimde bulunmasını zorunlu kılar. <strong>Yasal Asgari Bildirim Süreleri:</strong> Altı aydan az çalışanlarda 2 hafta (10 iş günü); altı ay ile birbuçuk yıl arasında çalışanlarda 4 hafta (20 iş günü); birbuçuk yıldan üç yıla kadar çalışanlarda 6 hafta (30 iş günü); üç yıl ve daha fazla çalışanlarda 8 hafta (40 iş günü). Bu süreler sözleşme ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir; azaltılamaz. <strong>İhbar Tazminatı:</strong> Bildirim süresine uymayan taraf, karşı tarafa bu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak öder. İhbar tazminatının hesabında giydirilmiş brüt ücret esas alınır. <strong>İzin Hakkı:</strong> Bildirim süresi içinde işveren, iş arama izni kullandırmakla yükümlüdür; asgari günlük 2 saat, haftalık 10 saat. <strong>Yargıtay Uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; ihbar tazminatının hesabında son giydirilmiş brüt ücretin esas alınmasını, çıplak ücretle hesaplamanın bozma nedeni oluşturduğunu içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi; 30 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı ay kıdemi bulunan işçilerin iş güvencesinden yararlanacağını düzenlemektedir. <strong>Kapsam Koşulları:</strong> Öncelikle işyerinde en az 30 işçi çalıştırılmalıdır. Aynı işverende en az 6 ay kıdemi olmalıdır. İşveren vekili sıfatı taşıyan üst düzey yöneticiler kapsam dışındadır. <strong>Feshin Geçerli Nedene Dayanma Zorunluluğu:</strong> İş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesi; ancak işçinin yeterliliğinden ya da davranışlarından kaynaklanan geçerli bir neden ya da işyerinin gereklilikleri (ekonomik, teknolojik, yapısal nedenler) gerekçesiyle feshedilebilir. Geçerli neden; haklı fesih kadar ağır olmayan, ancak iş ilişkisinin devamını çekilmez kılacak düzeyde ciddi bir gerekçeyi ifade eder. <strong>Feshin Geçerli Olmayan Nedenleri:</strong> Sendika üyeliği, hamilelik, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, din veya dil gibi korunan özellikler fesih nedeni olamaz (4857 m.18/3). Bu nedenlerden birine dayandığı anlaşılan fesihler, geçersiz sayılır ve işe iade kararı verilebilir. <strong>İspat Yükü:</strong> Feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverene aittir. Yargıtay; fesih bildiriminde nedenlerin somut ve ölçülebilir biçimde belirtilmesini aramaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 19. maddesi; iş güvencesi kapsamındaki fesih bildiriminin yazılı yapılmasını ve dayanılan nedenin açıkça belirtilmesini zorunlu kılmaktadır. <strong>Yazılılık Şekil Şartı:</strong> Fesih bildirimi; yazılı olarak yapılmalı, sözlü bildirim geçersizdir. Nedeni belirtilmeyen fesih bildirimi de geçersiz sayılır. <strong>İşçinin Savunmasının Alınması Zorunluluğu:</strong> 4857 m.19/2 — İşçinin davranışına dayanan fesihlerde (performans dışında), fesih bildiriminden önce işçinin savunması alınmalıdır. Savunma alınmadan yapılan fesih; Yargıtay 22. Hukuk Dairesi yerleşik içtihadı uyarınca usul eksikliği oluşturur ve tek başına feshi geçersiz kılmaya yeterlidir. Savunmanın hangi tarihte alındığı ve işçiye yeterli süre tanınıp tanınmadığı mahkeme tarafından denetlenmektedir. <strong>Fesih İhbar Süresi İçinde Gerçekleşme:</strong> 4857 m.25/II hâlleri dışında derhal fesihlerde bile usul şartları aranmaktadır; ihbar tazminatı ödense dahi savunma alınması gerekir. <strong>Fesih Bildirimindeki Neden Değerlendirmesi:</strong> Yargıtay; fesih bildiriminde belirtilen nedenle yargılamada öne sürülen nedenin örtüşmesini aramakta, bildirimde yazılı olmayan nedenin sonradan eklenmesine izin vermemektedir. <strong>Hukuki Sonuçlar:</strong> Usul şartlarına uyulmaksızın yapılan fesih geçersiz sayılır; işçi işe iade talebinde bulunabilir. İşe iade kararı kesinleşmesine rağmen işçiyi işe başlatmayan işveren, işe başlatmama tazminatı (4-8 aylık brüt ücret) ile boşta geçen süre ücreti (en fazla 4 aylık) ödemek zorundadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.