İş Kanunu — İşçi ve İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı (m.24-25)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi; işçiye, sözleşmeyi haklı nedenle ve derhal feshetme hakkı tanımaktadır. Bu hâlde işçi ihbar tazminatı ödemeksizin ayrılır ve çalışma süresi yeterliyse kıdem tazminatına hak kazanır. Madde üç bent hâlinde düzenlenmiştir: I- Sağlık Sebepleri: İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa ya da işçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işiyle bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. II- Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Hâller: İşveren işçiyi yanıltıcı sözlerle sözleşme yapmışsa; işveren işçinin veya ailesi üyelerinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemiş veya davranışlarda bulunmuşsa ya da işçiye cinsel tacizde bulunmuşsa; işveren işçiye veya ailesi üyelerine sataşmışsa ya da gözdağı vermişse; işveren işçinin başka bir işçi ya da üçüncü kişi tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması durumunda gerekli önlemleri almamışsa; işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesaplanmaz veya ödenmezse; ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiğinde aradaki ücret farkı zararın işveren tarafından ödenmezse; ya da çalışma şartları uygulanmaz veya değiştirilirse işçi sözleşmeyi derhal feshedebilir. III- Zorlayıcı Sebepler: İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 4857 m.24/II kapsamındaki ücret ödenmemesi ve çalışma koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi gerekçelerini en sık karşılaşılan haklı fesih nedenleri olarak nitelendirmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi; işverene, iş sözleşmesini kıdem ve ihbar tazminatı ödemeksizin derhal feshetme hakkı tanıyan haklı nedenleri düzenler. Dört bent hâlinde sayılmıştır: I- Sağlık Sebepleri: İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından doğan bir hastalık ya da engellilik sebebiyle işe devamsızlığı, ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürerse işveren sözleşmeyi feshedebilir; ancak bu süre koşulu bazı Yargıtay kararlarında işçi lehine yorumlanmıştır. II- Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Hâller: İşçinin işvereni yanıltması; işçinin işveren veya ailesi üyelerine hakaret etmesi ya da şeref ve namuslarına dokunacak sözler söylemesi; işçinin işverende ya da diğer çalışanlara saldırması, cinsel tacizde bulunması; işçinin işverene güven sarsıcı biçimde hareket etmesi (hırsızlık, zimmet vb.); işçinin meslek sırlarını açıklaması; üst üste iki iş günü veya otuz gün içinde üç iş günü ya da bir ayda beş iş günü devamsızlık; işçinin yakalanmasına rağmen işverenin rızası olmaksızın işyerinden mal çıkarması; işçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya işverene zarar vermesi; işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı. III- Zorlayıcı Sebepler: İşçiyi en az bir hafta süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması. IV- İşçinin Gözaltına Alınması veya Tutuklanması: İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması hâlinde devamsızlığın ihbar süresini aşması. Yargıtay; 25. madde kapsamındaki fesihlerde işverenin, hakkın doğumunu öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü ve her hâlükârda hakkın doğumundan itibaren 1 yıl içinde fesih hakkını kullanmasını şart koşmaktadır; bu süreler hak düşürücü nitelikte olup mahkemece resen dikkate alınır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.