İş Kanunu — İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı (m.24)

İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması; işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir (m.24/I-a). Öte yandan işveren tarafından işçinin veya aile üyelerinden birinin başka bir işçiyle birlikte aynı işyerinde çalıştırılması, o işçinin hastalığına bulaşma tehlikesi yaratıyorsa da aynı hak doğar (m.24/I-b). Sağlık gerekçeli haklı fesihlerde işçi: kıdem tazminatına hak kazanır; ihbar tazminatı ödemez; kötüniyet tazminatına maruz kalmaz. Yargıtay, işçinin iddiasını sağlık kuruluşu raporu ile ispatlamasını aramaktadır; salt beyan yeterli değildir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL.

İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlara maruz bırakılması hâlinde işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu hâller şunlardır: a) İşveren, iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar ileri sürerek ya da gerçeğe uygun olmayan bilgiler vererek işçiyi yanıltmışsa; b) İşveren, işçiye veya ailesi üyelerinden birine hakaret ya da cinsel tacizde bulunursa; c) İşveren, işçiye karşı sataşma, kötü muamele veya tehdit ya da zorbalık ederse; d) İşyerinde başka bir işçi veya üçüncü kişi tarafından cinsel tacize uğrayan işçiye bu durumu bildirmesine rağmen gerekli önlemleri almazsa; e) Ücret, ikramiye, sosyal yardım gibi parasal alacaklarda kasıt veya ihmal ile 20 günü aşan gecikme yapılırsa; f) İşçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun hesap edilmezse; g) İşçiye yapılan iş, sözleşmede belirlenen işten esaslı biçimde farklılaşacak şekilde, kendi rızası alınmaksızın başka bir işe nakledilirse; h) Ücretsiz izin dayatması gibi esaslı çalışma koşullarının tek taraflı ve hukuka aykırı biçimde değiştirilmesi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi içtihadı: ücret ödenmemesine dayanan haklı fesihlerde işçinin önce yazılı ihtarda bulunması gerekmemekle birlikte, birikimli gecikmelerde feshin makul süre içinde kullanılması aranmaktadır. m.24/II kapsamındaki fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır; feshin altı işgünü içinde kullanılması gerektiğine dair m.26 süre sınırı aynı zamanda burada da uygulanır. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir (m.24/III). Zorlayıcı neden; deprem, sel, yangın, salgın hastalık, savaş hâli gibi işçinin kendi iradesiyle önleyemeyeceği ve işyerinin faaliyetini durduran dış etkenlerdir. Bu hâlde kıdem tazminatı hakkı doğar; ancak 4857 m.40 uyarınca zorlayıcı nedenlerle işin durduğu ilk haftada her gün için yarım ücret ödenmesi zorunludur, sonraki süre ücretsiz devamsızlık sayılır. Zorlayıcı nedenler işveren tarafından kasıtlı olarak yaratılmışsa (örneğin yükümlülükleri yerine getirmeyerek enerji veya hammadde temininin kesilmesine yol açılması) bu hâl m.24/II kapsamında değerlendirilebilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.