İş Kanunu — İşçinin Savunma Hakkı ve Fesih Usulü (Madde 19)

İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.

Savunma alma zorunluluğu yalnızca işçinin <davranışı veya verimi> ile ilgili fesihlerde uygulanır; işletme gerekleri nedeniyle yapılan fesihlerde (örneğin ekonomik nedenlerle işçi çıkarma) savunma alınması zorunlu değildir. Savunma, yazılı olarak alınmalı ve işçiye yeterli süre tanınmalıdır — Yargıtay uygulamasında en az 2 iş günü makul kabul edilmektedir. Savunma vermekten kaçınan işçi için durum yazılı tutanakla belgelenmelidir. Savunma alınmaksızın yapılan fesih, Yargıtay 9. HD (2024/5901 E.) kararlarına göre tek başına feshi geçersiz kılmaya yetmeyebilir; ancak feshin geçersizliği davasında işçi lehine değerlendirilebilir.

Fesih bildiriminin yazılı yapılması şekil şartıdır; sözlü fesih bildiriminin hukuki geçerliliği bulunmaz. Fesih bildiriminde fesih gerekçesi 'açık ve kesin' biçimde yer almalıdır — 'performans düşüklüğü', 'işletme gerekleri' gibi genel ifadeler Yargıtay tarafından yetersiz bulunmaktadır. Yargıtay 9. HD, gerekçenin somutlaştırılması ilkesini katı biçimde uygulamaktadır: işçinin hangi somut davranışı veya hangi tarihli olayın gerekçe teşkil ettiği belirtilmelidir. 2026 yılı uygulamasında fesih bildiriminin tebliği, iadeli taahhütlü posta veya noter aracılığıyla yapılması ispat kolaylığı sağlar. İşçiye fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarih; ihbar süresinin, arabuluculuk başvuru süresinin ve kıdem tazminatı hesabının başlangıç noktasıdır.

Fesih bildiriminin yazılı yapılmaması veya gerekçe belirtilmemesi 4857 m.18–21 kapsamında feshi geçersiz kılabilir. Geçersiz fesih nedeniyle açılan işe iade davasında: (1) Mahkeme işçinin işe iadesine karar verir. (2) İşe başlatılmaması halinde 4–8 aylık brüt ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ödenir. (3) Dava süresinde en fazla 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir. 2026 değerleriyle asgari ücretli bir işçi için işe başlatmama tazminatı: 33.030 × 4 = 132.120 TL ile 33.030 × 8 = 264.240 TL arasındadır. Savunma alınmaması halinde iş güvencesi tazminatında üst sınıra yakın hükmedilme eğilimi mevcuttur.