İş Kanunu — Kıdem Tazminatı: Hak Kazanma Koşulları, Hesaplama ve 2026 Tavan (1475 m.14 / 4857 Geçiş)

1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesi; 4857 sayılı İş Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte büyük ölçüde yürürlükten kaldırılmış; ancak kıdem tazminatına ilişkin bu maddesi açıkça yürürlükte bırakılmıştır. Bu madde; kıdem tazminatına hak kazanmanın koşullarını ve hesaplama yöntemini düzenlemeye devam etmektedir. <strong>Hak kazanma koşulları:</strong> Kıdem tazminatına hak kazanılabilmesi için iş sözleşmesinin en az <strong>bir yıl</strong> sürmüş olması ve aşağıdaki fesih biçimlerinden birinin gerçekleşmesi gerekmektedir: (1) İşveren tarafından haklı neden dışında feshedilmesi (4857 m.17 kapsamında ihbar süresi verilerek fesih); (2) İşçi tarafından 4857 m.24 kapsamında haklı nedenle feshedilmesi; (3) Erkek işçilerin askerlik hizmeti nedeniyle feshetmesi; (4) Kadın işçinin evliliğini izleyen bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması; (5) Sigortalının yaşlılık aylığı, malullük aylığı veya toptan ödemeye hak kazanmış olması; (6) Sigortalının ölümü nedeniyle sözleşmenin sona ermesi. İşçinin kendi isteğiyle (istifa) işten ayrılması kural olarak kıdem tazminatını ortadan kaldırır; ancak yukarıda sayılan özel durumlar (evlilik, askerlik, emeklilik) istisnayı oluşturur. <strong>Hesaplama yöntemi:</strong> Her tam çalışma yılı için işçinin <em>son brüt ücretinin 30 günlük tutarı</em> esas alınır. Brüt ücrete; düzenli ve sürekli nitelik taşıyan tüm ödemeler (yemek, yol, prim, ikramiye vb.) dahil edilir; sigorta ve vergi kesintileri yapılmadan hesaplanır. Eksik yıllar gün hesabıyla orantılandırılır. <strong>Tavan uygulaması:</strong> Kıdem tazminatı tavanı, yılda iki kez (Ocak ve Temmuz) memur maaşlarındaki artışa bağlı olarak güncellenir. 2026 yılı için geçerli kıdem tazminatı tavanı <strong>53.919,68 TL/yıl</strong>'dır. Hesaplanan kıdem tazminatı bu tavanı aşıyorsa tavan üzerinden ödeme yapılır. <strong>Zamanaşımı:</strong> Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır (7036 m.15). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; kıdem tazminatının hesabında son ücretin gerçek brüt ücret olması gerektiğini, ücretin düşük gösterildiğinin tanıkla ispatlanabileceğini ve tavan sınırının anayasal eşitlik ilkesi çerçevesinde uygulanması gerektiğini içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Aşağıda 2026 yılı değerleri esas alınarak hazırlanmış kıdem tazminatı hesaplama örneği verilmektedir. <strong>Örnek:</strong> Çalışan 8 yıl 4 ay 15 gün çalışmış ve son brüt ücreti 45.000 TL'dir (tavan 53.919,68 TL — bu nedenle tavan uygulanmaz). Brüt ücreti; 40.000 TL temel maaş + 3.000 TL yol + 2.000 TL yemek yardımından oluşmaktadır; tüm kalemler kıdem tazminatına dahildir. Hesaplama: Tam yıllar: 8 × 45.000 TL = 360.000 TL. Kalan 4 ay 15 gün: (4 × 30 + 15) = 135 gün / 365 × 45.000 TL = 16.643,84 TL. Toplam kıdem tazminatı: 376.643,84 TL. Eğer son brüt ücret 60.000 TL olsaydı; tavan (53.919,68 TL) uygulanır ve hesaplama 53.919,68 TL üzerinden yapılırdı: 8 yıl için 431.357,44 TL + kalan günler orantılandırılarak eklenir. Kıdem tazminatı damga vergisine tabi olup gelir vergisinden muaf tutulmaktadır; işçi payı prim kesintisi yapılmaz. İşveren kıdem tazminatını fesih tarihinde ödemek zorundadır; gecikme faizi; mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanır (1475 m.14/son). 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.