İş Kanunu — Kısa Çalışma ve Telafi Çalışması (m.65-64)

Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi ya da benzer nedenlerle normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması ya da hiç çalışılmaması ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hâllerinde işveren 2 ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz ve her günün telafi çalışması 3 saati geçemez. Telafi çalışması, günlük yasal çalışma süresi içinde yapılır; gece çalışma saatlerinde (22:00–06:00) telafi çalışması yaptırılamaz. Telafi çalışması yaptırılacak dönem, normal çalışılmayan süreden 2 katı kadar süreye kadar uzatılabilir; ancak her durumda 4 aylık azami süreyi aşamaz (toplu iş sözleşmesiyle bu süre 6 aya uzatılabilir). İşveren, telafi çalışması uygulamasını önceden işçilere yazılı olarak duyurmakla yükümlüdür. Telafi çalışması sırasında hafta tatili ve ulusal bayram haklarına halel gelmez. Kısa çalışma uygulanan dönemde, normal çalışma saatine dönülmesiyle birlikte telafi çalışması hükümlerine de başvurulabilir. 2026 brüt asgari ücret: 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı: 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı: %21,75.

İşçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması hâlinde, bu sebep ortadan kalkıncaya kadar işçiye her bekleme günü için yarım ücret ödenir. Bu ödeme; işçinin iş sözleşmesinin feshedilmediği, fiilen çalışmadığı ve zorlayıcı nedenin devam ettiği süreyle sınırlıdır. 'Zorlayıcı neden' kavramı; sel, yangın, deprem, salgın hastalık, yasal grev, abluka gibi işçinin kendi iradesinin dışında gelişen ve işe devamı engelleyen olayları kapsamaktadır. Yargıtay, işverenin ekonomik güçlüklerini tek başına zorlayıcı neden olarak kabul etmemekte; ancak devletin ilan ettiği olağanüstü hal veya karantina dönemlerini zorlayıcı neden saymaktadır (COVID-19 pandemi dönemine ilişkin 2020-2022 içtihatları). Zorlayıcı nedenle işyerinin kapatılması ya da faaliyetin askıya alınması hâlinde 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında 'kısa çalışma ödeneği' başvurusu yapılabilir; bu sayede çalışmayan süre için işçiye İŞKUR'dan kısa çalışma ödeneği ödenir, işveren ücretsiz bırakma yoluna gitmek zorunda kalmaz. Kısa çalışma ödeneği başvurusu SGK'nın uygunluk tespitine tabidir; uygun bulunan işyerlerinde işçiye günlük brüt asgari ücretin %60'ı ile %150'si arasında değişen miktarda (prime esas kazancın %60'ı, asgari ücretin %150'si tavan) ödeme yapılır. 2026 itibarıyla kısa çalışma günlük tavan ödenek tutarı: 33.030 TL ÷ 30 × 1,5 ≈ 1.651,50 TL. Kısa çalışma döneminin sona ermesi üzerine işveren, normal çalışma sürelerine dönüldüğü tarihi SGK'ya derhal bildirmekle yükümlüdür; aksi hâlde fazla ödenen ödenek işverenden rücuan tahsil edilir.