4857 Sayılı İş Kanunu — Ücret Koruma ve Ödeme Hükümleri (m.32–40)

Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile haftalık ödeme de yapılabilir. Mücbir sebepler dışında ücret zamanında ödenmezse işçi, iş görme edimini yerine getirmekten kaçınabilir; bu durum grev ve lokavt sayılmaz. Zamanında ödenmeyen ücrete faiz uygulanır.

İşverenin konkordato ilan etmesi veya iflası halinde işçilerin son üç aylık ücret alacakları, İşçi Ücretleri Garanti Fonu'ndan ödenir. Fon kaynaklarından karşılanan tutar, aylık asgari ücretin üç katını aşamaz. Fonun ödeme yapabilmesi için işverenin yazılı talebinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na iletilmesi ve Bakanlık'ın bu talebi uygun görmesi gerekmektedir. Fon tarafından yapılan ödemeler daha sonra işverenden rücu yoluyla tahsil edilir.

İşçi, ücret alacaklarının gününde ödenmemesi halinde, sözü edilen ücretlerin ödeme tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi talep edebilir. Gününde ödenmeyen ücretler nedeniyle işçi, iş görme yükümlülüğünden kaçınabilir; bu işçilerin bu nedenle diğer çalışanlarca yerine getirilmesi zorunlu haller hariç, çalışmaktan kaçınan işçiler yerine yeni işçi alınamaz ve bu işler başkalarına yaptırılamaz.

İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, başkasına devredilemez ve rehnedilemez. Ancak işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin nafaka alacakları saklıdır. Bu maddeye aykırı olarak yapılan haciz, devir ve rehin işlemleri geçersizdir. Mahkeme kararıyla belirlenen nafaka miktarı, haciz sınırının dışında tutulmaktadır.

İşveren toplu sözleşme ya da iş sözleşmelerinde gösterilmiş sebeplerle işçiye ücret kesme cezası verebilir. İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle birlikte bildirilmesi ve kesintilerin ücretin dörtte birini aşmaması gerekir. Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetlerinde kullanılmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına yatırılır. Birden fazla ceza gerektiren olay için tek bir kesme cezası uygulanır.

İş sözleşmesiyle çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından asgari ücret tespit edilir. Asgari ücretin altında ücret ödenmesi yasaktır. 2026 yılı için brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL olarak belirlenmiştir. Asgari ücretin altında ücret ödenmesi hem idari para cezasına hem de işçinin haklı fesih hakkına yol açar. Kısmi süreli çalışanlarda çalışılan saate orantılı asgari ücret uygulanır.

Bu bölümde yer alan ücrete ilişkin hükümler emredici nitelikte olup iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile işçi aleyhine değiştirilemez. İşçi lehine değişiklik her zaman mümkündür. Ücret kesintisi, zamanında ödeme yükümlülüğü ve asgari ücret kurallarına aykırılık halinde Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri tarafından idari para cezası uygulanır. 2026 yılı itibarıyla asgari ücretin altında ücret ödeme ve zamanında ödememe nedeniyle çalışan başına idari para cezası 6.606 TL'nin üzerindedir.