İş Kanunu — Ücretin Korunması ve İşçinin Hak Arama Özgürlüğü

Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Tarım işçileri hariç, işçilere ücretleri en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Mücbir bir neden olmadıkça ücretin öngörülen ödeme günü aşılmamalıdır. Gününde ödenmeyen ücrete mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Emre muharrer senetle, kuponla, yalnız işyerinde veya özel olarak çıkarılan para ile ödeme yapılamaz. Ücret ile kişisel ya da zorunlu geçim giderleri, yüzde on oranını geçemeyecek şekilde gıda, yakıt, konut ve sair maddeler olarak ödenemez. Ücret borcu, işverenin iflası hâlinde imtiyazlı alacak sayılır. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Her ne sebeple olursa olsun ücret indirimi koşullarını düzenleyen sözleşme hükümleri veya çalışma koşullarının uygulanmasından vazgeçilmesi karşılığında ya da ceza olarak işçi ücretlerinden kesinti yapılamaz. Ceza yaptırımı olarak ücret kesintisi yapılabilmesi için, bunun toplu iş sözleşmesi yahut iş sözleşmelerinde açıkça gösterilmiş olması şarttır. Bu yolla yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına ya da yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde iki günlük kazançtan fazla olamaz. İşçi, işverenin yazılı onayı olmaksızın yapılan her türlü kesintiye itiraz hakkına sahiptir; itirazdan bağımsız olarak kesilen tutar yasal faiziyle geri alınabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre araç/ekipman hasarlarında işçinin sorumluluğu ancak kasıt veya ağır ihmal ispatlanırsa doğar; hafif ihmal nedeniyle oluşan zararlar işverene aittir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşveren, işçinin işyerinde sendika kurması veya sendikaya üye olması, sendika faaliyetlerine katılması, şikâyete başvurması ya da aleyhine açılan davada tanıklık etmesi gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshedemez veya işçiyi dezavantajlı duruma düşüremez. Bu kapsamda gerçekleştirilen fesihler geçersiz sayılır ve işçiye 4857 m.21 uyarınca işe iade ve tazminat hakları doğar. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu m.417 uyarınca işveren, işçinin hak arama özgürlüğünü kullanması gerekçesiyle işyeri koşullarını ağırlaştıramaz ya da mobbinge yönelik eylemler gerçekleştiremez. Bu hükmün ihlali hâlinde işçi hem iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı talep edebilir hem de manevi tazminat davası açabilir. Hak arama özgürlüğü, Anayasa'nın 36. maddesiyle güvence altında olup işyerinde bu özgürlüğün kullanılmasına yönelik kısıtlamalar mutlak surette hukuka aykırıdır. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.