4857 Sayılı İş Kanunu — Yıllık Ücretli İzin Hakkı (m.53-55)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi; işyerinde bir yıl çalışmış olan işçinin yıllık ücretli izne hak kazanacağını ve bu iznin sözleşmelerle ya da tek taraflı işveren kararıyla ortadan kaldırılamayacağını düzenlemektedir. <strong>Hizmet Süresine Göre İzin Süreleri:</strong> (a) 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) hizmet süresi olanlara 14 iş günü; (b) 5 yıldan fazla ve 15 yıldan az hizmet süresi olanlara 20 iş günü; (c) 15 yıl ve daha fazla hizmet süresi olanlara 26 iş günü ücretli izin verilir. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri 4 gün artırılır. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler ile engelli işçilerin yıllık izin süresi 20 iş gününden az olamaz. <strong>İzin Hakkının Niteliği:</strong> Yıllık ücretli izin işçi için vazgeçilmez bir haktır; kullandırılmayan izinler için işçi ücret alacağına hak kazanır (m.59). <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; yıllık izin hakkının devredilemez, vazgeçilemez nitelik taşıdığını ve işçinin izin hakkından önceden feragat ettiğine dair sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğunu istikrarlı biçimde hükmetmektedir. İspat yükü bakımından ise izin kullandırıldığının kanıtlanması yükümlülüğünün tamamen işverene ait olduğu, imzasız ya da eksik izin formlarının işveren lehine delil oluşturmayacağı içtihat edilmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 54. maddesi; yıllık ücretli izin hakkının kazanılmasında dikkate alınacak çalışma sürelerini düzenlemektedir. <strong>İzin Süresine Eklenecek Günler:</strong> Aşağıdaki süreler hizmet süresinin hesabında çalışılmış gibi sayılır: (a) İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalık nedeniyle işine gidemediği günler (süresi limitlidir — 4857 m.25/I kapsamında bildirim süresini altı hafta aşan süreleri hariç); (b) Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler; (c) İşçinin muvazaa olmaksızın işveren tarafından kısa çalışmaya tabi tutulduğu günler; (d) İşverenin iznine dayanılarak ya da yasal zorunluluktan kaynaklanan, işçinin 1 yıllık çalışma süresinde en fazla 90 güne kadar raporlu ya da ücretsiz izin aldığı süreler; (e) Hafta tatilleri, ulusal bayram ve genel tatil günleri; (f) 3153 sayılı Kanun kapsamında röntgen muayenesi nedeniyle alınan izinler. <strong>Uygulama Önemi:</strong> Bu madde; özellikle uzun süreli hastalık izni veya ücretsiz izin kullanan işçilerin yıllık izin süresinin hesaplanmasında belirleyici olmaktadır. 90 günü aşan ücretsiz izin dönemleri hizmet süresinden düşülmektedir. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; 90 günü aşmayan ücretsiz izin sürelerinin yıllık izin hesabına dahil edilmesi gerektiğini ve bu sınırı aşan günlerin çalışılmış süre sayılmayacağını içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 55. maddesi; işçinin yıllık izin döneminde başka bir işverende ücretli çalışmasını yasaklamaktadır. <strong>Çalışma Yasağı:</strong> Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçi, bu süre içinde başka bir işverenin yanında ücretli olarak çalışamaz. Bu yasağa aykırı davranan işçi, aldığı izin ücretini işverene iade etmekle yükümlüdür. <strong>İzin Ücretinin Hesaplanması:</strong> Yıllık izin süresine ait ücret, izin başlamadan önce peşin olarak ya da banka aracılığıyla ödenir. İzin ücretinin hesabında işçinin son brüt ücreti esas alınır; yemek, servis, yakıt gibi parasal değer taşıyan yan ödemeler giydirilmiş ücrete dahil edilerek izin ücretine yansıtılır. <strong>İzin Ücreti ve Kıdem Tazminatı İlişkisi:</strong> Yıllık izin ücretinin hesabında esas alınan giydirilmiş ücret ile kıdem tazminatında esas alınan giydirilmiş ücret aynı kapsama sahiptir; işveren, iki hesaplamada farklı ücret tanımı kullanamaz. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; izin ücreti hesabında işçinin son brüt ücreti ile düzenli olarak ödenen tüm yan ödemelerin dikkate alınması gerektiğini; sadece çıplak ücret üzerinden hesaplama yapılmasını hatalı bulmaktadır. Ayrıca izin ücretinin peşin ödenmemesinin iş akdinin sona ermesinden önce gerçekleşmesi hâlinde işçiye haklı fesih hakkı tanınabileceğini de içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.