İş Kanunu — Yıllık Ücretli İzin (Madde 53–60)

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Yıllık ücretli izin süreleri şöyledir: hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört iş günü; beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi iş günü; on beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı iş günü. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.

Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilir. Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin bakımından çalışılmış gibi sayılır: işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (Kanun'da belirtilen süreler kadar); kadın işçilerin analık izninde geçirdikleri süreler; muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir nedenle silah altına alınan veya herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin bu süre içinde fiilen çalışmış gibi sayılacağı altı ayı aşmayan süreler; çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu çalışmadan geçirilen zamanın on beş günü; işveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.

Aşağıdaki haller yıllık ücretli izin bakımından çalışılmış günler gibi sayılır: işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler (ücretli veya ücretsiz izinli olduğu günler dahil, 17. maddenin (I) numaralı bendinde gösterilenler hariç olmak üzere bir yılda kırk haftaya kadar olan süreler); işçinin yıllık ücretli izin süresi dolmadan kullandırılmış olan yıllık ücretli izin günleri; İş Kanunu'ndan veya sözleşmeden doğan tatil günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri.

Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Bu iznin 53 üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur. Ancak, yıllık izin süresi, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir. İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez. Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresine dahil edilmez. Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır. İşçi yukarıdaki fıkralar kapsamında haklarını kullanmak için işverene başvurduğunda, işveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca hazırlanacak izin defteri veya bu amaçla düzenlenecek başka bir belge ile bu başvuruyu ve izinin kullandırıldığını belgelemek zorundadır.

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Bu ücret işçinin işyerinde gelir vergisine tabi günlük ya da saatlik ücreti esas alınarak hesaplanır; bu ücrete ek olarak işçiye düzenli ödenen ikramiye, yemek ve yol gibi yardımlar da hesaba katılır. Yargıtay uygulaması uyarınca, kullandırılmayan izin alacağı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; 2026 itibarıyla brüt asgari ücret tabanı 33.030 TL olup hesaplamalarda bu tutar esas alınır.

İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde 17 inci maddede belirtilen bildirim süresiyle, 51 inci madde gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe girilemez. Yargıtay kararlarına göre kullandırılmayan yıllık izin alacaklarında 5 yıllık zamanaşımı uygulanır.

Yıllık ücretli izinlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelik kapsamında işverenler, işçilere kullandırdıkları yıllık ücretli izinleri gösteren izin defteri tutmak zorundadır. İzin defteri tutulmaması ya da eksik tutulması durumunda izin kullandırıldığına ilişkin ispat yükü işverene aittir; Yargıtay uygulaması uyarınca imzasız ya da yalnızca işveren sisteminde kayıtlı elektronik izin kayıtları, işçi onayı olmaksızın tek başına ispat aracı kabul edilmez.