İş Kanunu — Yıllık Ücretli İzin Süreleri (m.53)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını düzenlemektedir. Temel kural şudur: İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Hizmet süresi bir yıldan az olan işçi yıllık ücretli izin hakkından yararlanamaz; bu süre zorunlu bir hak kazanma eşiğidir. Yıllık izin süreleri kıdeme göre kademelendirilerek belirlenmiştir: (a) 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) olan işçiler için yılda en az 14 iş günü; (b) 5 yıldan fazla 15 yıldan az olan işçiler için yılda en az 20 iş günü; (c) 15 yıl ve daha fazla hizmeti olan işçiler için yılda en az 26 iş günü yıllık ücretli izin kullandırılması zorunludur. Kanun, bu sürelerin asgari olduğunu ve iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla artırılabileceğini açıkça düzenlemektedir; ancak asgari sınırların altına inilmesi geçersizdir. Özel güvenceler: Onsekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. Bu hüküm, genç ve yaşlı işçilerin korunması amacıyla getirilmiş asgari bir güvencedir. Yıllık izin hakkının kullandırılması: Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez; ancak tarafların anlaşması hâlinde bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere parçalara bölünebilir. İşçi dilekçeyle talep ettiğinde, işveren yıllık ücretli izni kullandırmak zorundadır; işveren izni keyfi olarak reddedemez. Yıllık izin ücreti: İzin dönemine ilişkin ücret işçiye peşin olarak ödenir. İzin süresinde işçiye normal ücreti ödenmeli; bu sürede normal mesai dışında başka işte çalışması yasaklanmaktadır. İzin alacağının ücrete dönüşmesi (4857 m.59): İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Zamanaşımı konusunda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı şudur: yıllık izin alacağının zamanaşımı, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren işlemeye başlar; sözleşme devam ettiği sürece zamanaşımı işlemez. Bu kural, işçinin devam eden iş ilişkisi boyunca izin talebinde bulunamamasını göz önünde bulundurarak belirlenen koruyucu bir düzenlemedir. 2026 brüt asgari ücret: 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı: 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı: %21,75. Bir yıllık çalışma koşulunu dolduran işçinin izin hakkı 4857 m.53 gereğince doğrudan kanundan kaynaklanmakta olup iş sözleşmesinde bu hakka yer verilmemesi hakkın ortadan kalkmasına yol açmaz.