4857 Sayılı İş Kanunu — Yıllık Ücretli İzin Süresi ve Hesabı (m.53-54-55)

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi; işçilerin yıllık ücretli izne hak kazanma koşulunu ve kıdeme göre asgari izin sürelerini belirlemektedir. <strong>Hak Kazanma Koşulu:</strong> Aynı işveren bünyesinde en az bir yıl çalışmış olan işçi, yıllık ücretli izin hakkı kazanır. İş sözleşmesinin askıda kaldığı süreler (ücretsiz izin, uzun hastalık izni, doğum sonrası izin vb.) bir yıllık sürenin hesabında dikkate alınır; ancak bu askı dönemleri izin süresine eklenmez. <strong>İzin Süreleri:</strong> Kanun, kıdeme göre asgari izin süreleri belirlemektedir: (a) İşyerinde 1 yıldan az — 5 yıldan az çalışanlar için en az 14 iş günü, (b) 5 yıl — 15 yıldan az çalışanlar için en az 20 iş günü, (c) 15 yıl ve üzeri çalışanlar için en az 26 iş günü. Bu süreler asgari olup sözleşme ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir; azaltılamaz. <strong>Özel Düzenleme:</strong> 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere, kıdemden bağımsız olarak en az 20 iş günü izin kullandırılması zorunludur. <strong>Zamanaşımı ve Fesih Hâlinde İzin Ücreti:</strong> 4857 m.59 uyarınca iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde kullanılmamış izin günleri, fesih tarihindeki ücret üzerinden nakit olarak ödenir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu alacağın zamanaşımına uğramayacağını içtihat etmektedir; fesih tarihinden itibaren yasal faiz işler. <strong>Yargıtay Uygulaması:</strong> Yargıtay, işçinin talep ettiği hâlde izin kullandırılmaması ve fesihte izin ücretinin ödenmemesi durumlarını sıkça ele almaktadır. Bu davalarda işveren, izin kullandırdığını ispat etmekle yükümlüdür; izin defteri ve imzalı izin kâğıtları temel delil kabul edilmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 55. maddesi; yıllık ücretli izin hesabında fiilen çalışılmış gibi değerlendirilen süreleri sıralamaktadır. Bu hüküm işçi lehine yorumlanır ve aşağıdaki süreler izin hesabına dahil edilir: (a) İşçinin uğradığı kaza veya hastalık nedeniyle istirahat aldığı süre (4857 m.25/I-a kapsamındaki süreler hariç uzun hastalık süresi), (b) Kadın işçilerin 74. madde kapsamında kullandığı doğum öncesi ve sonrası izinleri, (c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışındaki kanuni ödevleri için verilen izinler, (d) Bir haftalık süreyi aşmayan hastalık ve kaza izinleri, (e) Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri, (f) Röntgen muayenesinde çalışma süresinin kısaltıldığı süreler, (g) İşverence verilen diğer izinler ile kısa çalışma süreleri ve 65. madde kapsamındaki süreler. <strong>Pratikte Uygulaması:</strong> Yargıtay 22. Hukuk Dairesi; yıllık ücretli iznin hak edilip edilmediği tartışmalarında bu maddeyi geniş yorumlamakta, işçi aleyhine dar yorum yapılmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışılmış sayılan süreleri hesaba katmaksızın yapılan izin kısıtlamaları hukuka aykırı kabul edilmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.