Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — İş Kazası ve Meslek Hastalığı

İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidip gelmeleri sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır. İşveren, iş kazasını kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk birimine derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır.

Meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halidir. Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayıldığı, SGK tarafından çıkarılan yönetmelikteki listede belirlenmiştir. Sigortalı, meslek hastalığı iddiasıyla SGK Meslek Hastalıkları Hastanesi'ne ya da yetkili sağlık kurumuna başvurarak tespit yaptırabilir.

İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavide ise üçte ikisi ödenir. İş kazası ve meslek hastalığında ödeneğin başlangıcı için prim günü şartı aranmaz; iş göremezliğin başladığı ilk günden itibaren ödeme yapılır. 2026 yılı itibarıyla asgari ücret üzerinden ayaktan tedavide günlük ödenek yaklaşık 734 TL'dir.

Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde onunu yitirdiğinin SGK Sağlık Kurulu'nca tespit edilmesi halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Meslekte kazanma gücünü tamamen yitirenler (tam iş göremezlik) için bu gelir, aylık kazancın yüzde yetmiş ikisidir. Başka birisinin sürekli bakımına muhtaç olma durumunda ise yüzde seksenine yükseltilir. Sürekli kısmi iş göremezlikte ise tam iş göremezlik geliri, iş göremezlik oranı ile orantılı biçimde hesaplanır.

İş kazası veya meslek hastalığı, işverenin kastı veya 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesinden kaynaklanıyorsa SGK, sigortalıya yaptığı harcamaların tamamını işverene rücu edebilir. İşverenin hafif kusuru halinde de kısmi rücu söz konusu olabilir; tam kusur veya kasıt halinde tüm gider işverenden geri alınır. Ayrıca 6331 sayılı Kanun kapsamında iş kazasını süresinde bildirmeyen işverene idari para cezası uygulanır. Yargıtay, kusur oranının bilirkişi marifetiyle belirlenmesi gerektiğini; tarafların kusur paylaşımının hem cezai hem hukuki süreçlere yansıyacağını içtihat olarak benimsemiştir.