SGK Kanunu — İş Kazası ve Meslek Hastalığı: Tanım, Bildirim ve İşverenin Rücu Sorumluluğu (m.13-21)

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi iş kazasını tanımlamakta ve bildirim yükümlülüğünü düzenlemektedir. İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, bir işverene bağlı çalışırken görevli olarak gönderildiği yerde bulunduğu sırada, emziren sigortalının çocuğuna süt vermek için işyeri dışında verilen zamanlarda, sigortalıların işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişleri sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça arızaya uğratan olayı ifade eder. İşverenin bildirim yükümlülüğü açısından: iş kazası, işverenin kontrolündeki yerde ve işveren tarafından çalıştırılan sigortalıya ilişkin olduğunda işveren durumu SGK'ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Bildirim SGK'nın e-Bildirge sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılır. Bildirimi süresinde yapmayan işverene idari para cezası uygulanır. İş kazası nedeniyle geçici veya sürekli iş göremezlik gelirine bağlanan sigortalı için SGK, işverenin kasıt ve ihmalinin varlığı hâlinde ödediği gelir ve giderleri rücu yoluyla geri talep eder. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 5510 m.13 kapsamındaki bildirimin işveren rücu sorumluluğunu doğrudan etkilediğini; geç bildirim ya da bildirimsizliğin işveren aleyhine karineler oluşturabileceğini içtihat etmiştir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

5510 sayılı Kanun'un 14. maddesi; meslek hastalığını, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm koşulları nedeniyle uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâlleri olarak tanımlamaktadır. Meslek hastalığının tespiti, SGK tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve SGK Sağlık Kurulu kararıyla yapılır. Sigortalının çalıştığı işten ayrılmasından sonra meydana çıkan meslek hastalığının bildirimi; hastalığın ortaya çıkış tarihinden başlamak üzere en geç üç yıl içinde yapılmalıdır; bu süre aşımında SGK yardımları sağlamaz. İşveren de meslek hastalığından haberdar olduğunda bunu SGK'ya bildirmekle yükümlüdür; bildirim yükümlülüğüne uymayan işveren, sigortalıya yapılan yardımları karşılama ve SGK'nın ödediği gelirler için rücu sorumluluğu altına girer. Meslek hastalıkları listesi 5510 sayılı Kanun'a dayalı Meslek Hastalıkları Listesi Yönetmeliği'nde sayılmaktadır. Listede yer almayan hastalıkların meslek hastalığı sayılması SGK Sağlık Kurulu'nun özel tespitine bağlıdır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi; iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kusurlu olan işverenin, SGK'nın yaptığı harcamalar ile bağladığı gelirlerin tamamı için rücu sorumluluğunu düzenler. Madde üç temel sorumluluk hâlini öngörmektedir: Birincisi, iş kazası veya meslek hastalığı işverenin kasıt veya ihmalinden kaynaklanıyorsa SGK işverenden yaptığı tüm harcamaları ve bağladığı gelirleri geri alır; bu durum kapitalize değer üzerinden hesaplanan yüksek miktarda rücu tazminatına yol açabilir. İkincisi, iş kazası üçüncü bir kişinin kasıt veya ihmalinden kaynaklanmış ise SGK hem işverene hem üçüncü kişiye karşı ayrı ayrı rücu hakkını kullanabilir. Üçüncüsü, 6331 sayılı İSG Kanunu'nda öngörülen iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işveren, iş kazası meydana gelmesi hâlinde salt bu ihmali nedeniyle de rücu sorumluluğuyla karşılaşır. Rücu davasında işverenin kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir; işçinin müterafik kusuru orantılı biçimde indirim sağlayabilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi; güvenlik eğitiminin yapılmadığı, risk değerlendirmesinin bulunmadığı veya kişisel koruyucu donanım sağlanmadığı işyerlerinde işveren kusur payını yüksek tutmaktadır. Rücu davasında zamanaşımı, SGK'nın harcamaları yaptığı veya gelirleri bağladığı tarihten başlar ve on yıldır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.