SGK Kanunu — İş Kazası, Meslek Hastalığı ve İşveren Sorumluluğu (m.13, 14, 21)

İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi nedeniyle işyeri dışında meydana gelen kazadır. Ayrıca emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş ve gelişleri sırasında meydana gelen kazalar da iş kazası sayılır. İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde e-Devlet veya SGK birimine bildirmekle yükümlüdür. Bildirimi geciktiren işverene idari para cezası uygulanır.

Meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden doğan ya da işin yürütüm koşulları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir. Meslek hastalığının tespiti SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılır. Sigortalı veya hak sahipleri meslek hastalığının tespiti için SGK'ya başvurabilir. Sigortalının yükümlülük süresi içinde mesleği terk etmesinden en geç 3 yıl, en çok 10 yıl içinde sigortalıya ait hastalık tespiti yapılabilir.

İş kazası veya meslek hastalığı; işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK'nın yaptığı her türlü giderin tutarı ile bağladığı gelirin peşin sermaye değeri tutarında işverene rücu edilir. İşverenin kastı ve 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamındaki yükümlülüklere aykırı hareketinin iş kazasına veya meslek hastalığına sebep olduğu mahkeme kararıyla tespit edildiğinde rücu miktarı artırılabilir. 2026 yılı itibarıyla iş kazasına bağlı geçici iş göremezlik günlük ödeneği, son üç ay prim matrahının günlük tutarının 2/3'ü olarak hesaplanır.

İş kazası veya meslek hastalığına uğrayan sigortalıya ve hak sahiplerine şu yardımlar sağlanır: geçici iş göremezlik ödeneği; sürekli iş göremezlik geliri (meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış sigortalıya); sigortalının ölümü hâlinde hak sahiplerine gelir bağlanması; evlenme ve cenaze yardımı. Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesabında yatarak tedavi görülüyorsa günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide ise üçte ikisi esas alınır.

2026 yılında uygulamada dikkat edilmesi gereken temel değerler: Brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı (standart) %21,75; kısa vadeli sigorta kolları prim oranı tehlike sınıfına göre %1 ila %6,5 arasında değişmekte olup iş kazası sigortası bu kapsamda değerlendirilir. İşveren, 6331 sayılı İSG Kanunu uyarınca risk değerlendirmesi yapmak, acil durum planı hazırlamak ve işçilere ISG eğitimi vermekle yükümlüdür; bu yükümlülüklere aykırılık hâlinde iş kazası tazminat davalarında işveren kusur oranı artırılabilir.