SGK Kanunu — İşe Giriş ve İşten Çıkış Bildirimi (Madde 8–9)

İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılığın başlama tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesiyle Kuruma bildirmek zorundadır. Buna karşın inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar en geç işe başlatıldığı gün bildirilmelidir. Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesine rağmen sigortalı çalıştırılmaya başlanılmadığını işverenin Kuruma bildirmesi halinde, bu bildirim tarihinden sonraki süreler için sigortalılık hükümleri uygulanmaz.

İşe giriş bildiriminin usul ve esasları: (1) Bildirim, e-Devlet / SGK e-Bildirge sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılır. (2) Standart işyerlerinde: İşe başlamadan en geç 1 gün önce. (3) İnşaat ve tarım işyerlerinde: En geç işe başlatıldığı gün. (4) Özel nitelikteki istisnalar: Yurt dışına götürülen işçiler için ayrı bildirim usulü uygulanır. 2026 Yaptırımları (5510 s.K. m.102): Bildirim yapılmayan her işçi için asgari ücretin iki katı idari para cezası uygulanır; 2026 yılı için bu tutar 33.030 × 2 = 66.060 TL. Bildirim yapılmaksızın çalıştırılan işçinin iş kazası veya meslek hastalığına uğraması halinde tüm SGK giderleri rücu yoluyla işverenden tahsil edilir ve ayrıca cezai sorumluluk doğar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (2024/7821 E.) kararına göre SGK bildiriminin geç yapılması, iş sözleşmesinin varlığını ortadan kaldırmaz; işçi hukuki olarak işe başladığı tarihten itibaren sigortalı sayılır.

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olanların sigortalılığı; hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren sona erer. İşverenler, sigortalı sayılanların işten ayrılış bildirgelerini, işten ayrılış tarihini takip eden on gün içinde Kuruma vermekle yükümlüdür. Genel sağlık sigortası bakımından sigortalılık, hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren on gün süreyle devam eder; bu sürenin sonunda aktif sigortalılık statüsü sona erer. İşsizlik ödeneği almaya hak kazanan kişiler için genel sağlık sigortası koşulu ayrıca değerlendirilir.

İşten ayrılış bildiriminde doğru çıkış kodunun girilmesi büyük önem taşır; hatalı kod işçinin işsizlik ödeneğine, kıdem tazminatına ve SGK emeklilik haklarına doğrudan etki eder. Başlıca çıkış kodları: Kod 1: Deneme süreli sözleşmeyi işçi feshetti, Kod 3: İşçi haklı nedenle sözleşmeyi feshetti (kıdem tazminatına hak kazandırır), Kod 4: İşveren haklı nedenle feshetti (kıdem tazminatına hak kazandırmaz), Kod 5: Belirli süreli iş sözleşmesi sona erdi, Kod 22: Emeklilik, Kod 29: İşveren geçersiz fesih / işe iade kararı (tazminat hakkına etki eder). 2026 itibarıyla e-Bildirge sisteminde işten çıkış bildirimi en geç işten ayrılış tarihini takip eden 10. günün saat 23:59'una kadar tamamlanmalıdır; süre aşımında her işçi başına asgari ücretin iki katı (66.060 TL) idari para cezası uygulanır. Çıkış bildirimi yapılmadan işçi çalıştırılmaya devam ediliyorsa SGK denetimleri sırasında kayıt dışı çalışma tespiti yapılabilir ve işveren hem SGK hem de vergi cezasına muhatap olur.