5510 Sayılı Kanun — İşsizlik Ödeneği, Geçici İş Göremezlik ve İş Kazası Sigortası

İşverenler, 4/a bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, işe başlatmadan önce ya da işe başlatılan gün e-sigorta kanalı aracılığıyla Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 102. madde kapsamında idari para cezası uygulanır. Yer altı maden işyerlerinde bu bildirimin işe başlatmadan önce yapılması zorunludur. Geç bildirilen sigortalılık süreleri kayıt dışı çalışma kapsamında değerlendirilir ve gerekli tescil düzeltmeleri SGK tarafından resen yapılabilir.

İş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya görevli olarak işyeri dışında bulunduğu sırada meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır. İşe gidiş-geliş yolundaki kazalar da bu kapsamda değerlendirilir. İşveren, iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK'ya e-bildirge yoluyla bildirmek zorundadır. Meslek hastalıklarında bu süre, hastalığın tespitinden itibaren 3 iş günüdür. Süresinde yapılmayan bildirimlerde, Kurumun sigortalıya yapacağı ve yapması gerektiği hâlde yapamadığı ödemeler ile bağlanan gelirler işverenden tahsil edilir.

Sigortalıya, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezlik hâlinde her gün için; yatarak tedavide günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavide ise üçte ikisi oranında geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Hastalık halinde ise ödeneğe hak kazanabilmek için son bir yıl içinde 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödenmesi gerekmektedir. Geçici iş göremezlik ödeneği, 5510 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan kısa vadeli sigorta branşından karşılanır; ödeme, hekim tarafından düzenlenen istirahat raporu süresince devam eder. Sürekli iş göremezlik geliri ise maluliyet oranına göre belirlenir.

Prime esas kazanç; sigortalılara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para veya para ile ölçülebilen değerler üzerinden yapılan ödemelerle prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan oluşur. Aylık brüt asgari ücretin %25'ini aşmayan yemek ve çocuk yardımı ile 1.000 TL'yi geçmeyen çocuk başına ödenen yardımlar prime esas kazanç dışında tutulabilir. Giyim yardımı, yakacak yardımı (asgari ücretin yüzde yüzüne kadar) ve işyerinde kullanılan araç bedeli de belirli koşullarla istisna kapsamındadır. 2026 yılı itibarıyla prime esas kazanç alt sınırı 33.030 TL, üst sınırı ise bu tutarın 7,5 katı olan 247.725 TL'dir.

Bu Kanun kapsamında; sigortalı işe giriş bildirgesi yasal süresi içinde yapılmamışsa her sigortalı için aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Aylık prim ve hizmet belgesi verilmemişse her bir işçi için asgari ücretin bir katı ceza kesilir. İşyeri bildirgesi yapılmamış veya eksik yapılmış ise aylık asgari ücretin iki katı ceza uygulanır. Geç yapılan bildirimler için ceza miktarı yarıya indirilir. İdari para cezaları, Kurumun ilgili ünitesince tebliğ edilir; tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödeme yapılmaması hâlinde bu miktar yüzde elli artırılarak tahsil edilir.