SGK Kanunu — Prime Esas Kazanç, Bildirim ve Prim Ödeme Yükümlülükleri (m.79–88)

Sigorta primlerinin hesabında esas alınan günlük kazanç, sigortalının çalıştığı işyerinde o gün için aldığı ya da üstlendiği kazancın bir güne bölünmesiyle elde edilir. Aylık prime esas kazanç tutarı, günlük kazancın 30 katıdır. Prime esas kazanca dahil edilen ödemeler: temel ücret, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, ikramiye, prim ve benzeri ödemeler. Prime esas kazanca dahil edilmeyen ödemeler: yıllık izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, hasta ve dul aylıkları ile iş kazası ve meslek hastalığı halleri ile analık halinde verilen geçici iş göremezlik ödenekleri.

Günlük prime esas kazanç alt sınırı, 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki günlük asgari ücret tutarıdır. Günlük prime esas kazanç üst sınırı, asgari ücretin 7,5 katıdır. 2026 yılı için aylık brüt asgari ücret 33.030 TL olup aylık PEK alt sınırı 33.030 TL, üst sınırı (tavan) ise 247.725 TL'dir. Tavan üzerindeki kazanç kısmı prime esas tutulamaz.

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı: sigortalı payı %9, işveren payı %11, toplam %20. Genel sağlık sigortası prim oranı: sigortalı payı %5, işveren payı %7,5, toplam %12,5. Kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık) prim oranı: yalnızca işveren payı, işyerinin tehlike sınıfına göre %1,00 ile %6,50 arasında değişir. İşsizlik sigortası prim oranı: sigortalı payı %1, işveren payı %2, toplam %3. Tehlikeli sınıf işyerlerinde (%1 kısa vade dahil) toplam işveren prim yükü %21,75'e ulaşmaktadır.

İşverenler, bir ay içinde çalıştırdıkları sigortalıların prime esas kazançlarını ve prim ödeme gün sayılarını gösteren Aylık Prim ve Hizmet Belgesi'ni (APHB) takip eden ayın son günü mesai bitimine kadar Sosyal Güvenlik Kurumu'na vermek zorundadır. Belgenin verilmemesi halinde idari para cezası uygulanır (5510 m.102/e). APHB e-bildirge sistemi üzerinden elektronik ortamda düzenlenir ve onaylanır.

İşverenler, bir aya ait primleri en geç o ayı takip eden ayın son günü akşamına kadar Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödemekle yükümlüdür. Süresi içinde ödenmeyen primler için her geçen ay %3 gecikme zammı uygulanır. Prim borcunun SGK tarafından tespiti halinde gecikme faizi ilk tespite dayanan aylık dönem başından başlar. Prim borçlarının yapılandırılması veya taksitlendirilmesi için ise ayrıca çıkarılan yapılandırma kanunları çerçevesinde başvuru yapılabilir.

2026 yılı brüt asgari ücret 33.030 TL; PEK alt sınırı 33.030 TL (aylık), PEK tavan 247.725 TL (aylık). SGK işçi prim payı toplamı %14 (MYÖ %9 + GSS %5). SGK işveren prim payı toplamı tehlikeli işyeri için %21,75 (MYÖ %11 + GSS %7,5 + kısa vade %1 + işsizlik %2). Asgari ücretli bir işçi için aylık işveren prim yükü: 33.030 TL × %21,75 ≈ 7.184 TL. Kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; kıdem ve ihbar tazminatları prime esas kazanca dahil edilmez (5510 m.80/b). İşverenler prim teşviklerinden (5510 m.81/ı — %5 işveren indirimi) yararlanabilmek için primlerini ve belgelerini süresinde vermeli; prim borcu bulunmamalıdır.