Borçlar Kanunu — İşçinin Özen ve Sadakat Borcu (m.396-398)

İşçi, yüklendiği işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatlerinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır. İşçi, işverenden izin almaksızın, kendi hesabına ya da üçüncü kişi hesabına, işverenle rekabet eden herhangi bir faaliyette bulunamaz. İşçi, bu yükümlülüğe aykırı davranışı nedeniyle işverenin uğradığı her türlü zararı gidermek zorundadır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiler için bu yükümlülük hem iş sözleşmesi süresince hem de sona ermesinden sonra (sözleşmede öngörülen rekabet yasağı kaydı çerçevesinde) uygulanır. Özen borcu; zamanında, doğru ve kaliteli iş yapma, işverenin talimatlarına uyma, işyerinde güvenlik tedbirlerine riayet etme ve işverene ait araç-gerecin özenle kullanılması gibi alt yükümlülükleri kapsar. Özen borcunun ağır ihmal ya da kasıtla ihlali, 4857 m.25/II-i kapsamında işverenin haklı nedenle fesih hakkını doğurabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, özen borcunun ihlalinde işverenin önce yazılı uyarı ve savunma alması gerektiğini, tekrarlı ihlâller olmaksızın doğrudan feshin yaptırımsallık değerlendirmesine tabi tutulduğunu vurgulamaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, sadakat borcuna aykırı olarak üçüncü kişilere, özellikle işverenle rekabet hâlinde olanlara bilgi veremez. İşçinin iş alanındaki meslekî bilgileri, ticari sırları, üretim yöntemleri ve işletmeye ilişkin bilgileri gizli tutması esastır. Sır saklama borcu sözleşme sona erse de makul bir süre devam eder; taraflarca öngörülen gizlilik süresi yoksa bu süre, gizliliğin korunmasında işverenin meşru menfaatinin bulunduğu dönemle sınırlıdır. Yargıtay, sosyal medyada paylaşılan işyerine ait gizli bilgilerin, müşteri listelerinin ya da yazışmaların rakiplere iletilmesini sadakat borcunun ağır ihlali olarak nitelendirmektedir. Bu ihlâl, 4857 m.25/II-e kapsamında haklı fesih gerekçesi oluşturabilir. İşçi aynı zamanda sır ihlâli nedeniyle işverenin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçi, işverene karşı, sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan ya da bunların dışında rakip işletmeyle başka türde bir menfaat ilişkisine girmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı kaydının geçerli olabilmesi için şu koşulların sağlanması gerekmektedir: (1) Yasak, işçinin müşteri çevresi veya üretim sırları gibi konulardaki bilgisi sayesinde işverene önemli bir zarar verme ihtimalini içeren bir işte çalışılmasına ilişkin olmalıdır; (2) Yasak, süre, yer ve konu bakımından işçinin iktisadi geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürecek ölçüde geniş kapsamlı olmamalıdır. Rekabet yasağı en fazla <strong>iki yıl</strong> süreyle sınırlıdır. Aşırı kapsam hâlinde hâkim, yasağı sınırlı bir düzeye indirerek geçerli kılabilir. Yasağın ihlali hâlinde sözleşmede ceza koşulu (cezai şart) öngörülmüşse bu bedel talep edilir; ayrıca gerçek zarar da istenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, rekabet yasağı sözleşmesinin geçerliliğini her davada ayrıca incelemekte; işçinin konumunun işverenin gerçekten korunmaya değer bir çıkarını tehdit edip etmediğini araştırmaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.