Borçlar Kanunu — Rekabet Yasağı Sözleşmesi (m.444–447)

Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türlü bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zarara uğramasına sebep olacaksa geçerlidir. Rekabet yasağı kaydının geçerliliği için işçinin bu tür bilgilere sahip olması yeterli değildir; bilginin işçi tarafından fiilen kullanılması hâlinde işveren açısından ciddi zarar tehlikesinin bulunması aranır. Yargıtay uygulamasında; müşteri sırrı ve üretim sırlarına gerçekten erişimi olmayan ya da sıradan göreve sahip işçilerle yapılan rekabet yasağı sözleşmeleri geçersiz sayılmaktadır. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez. Yasağın süresi, özel durumlar ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Hâkim, aşkın nitelikteki rekabet yasağını, sınırları hakkaniyete uygun olacak şekilde daraltabilir; özellikle yasak süresini indirebilir veya kapsamını daraltabilir. Süre yönünden: TBK m.445 uyarınca azami iki yıllık sınır emredici niteliktedir; iki yılı aşan yasak kendiliğinden iki yıla indirilir. Coğrafi yön: Yasağın coğrafi kapsamı işverenin fiilen faaliyet gösterdiği bölge ile sınırlı tutulmalıdır; tüm Türkiye veya dünya genelini kapsayan kayıtlar Yargıtay tarafından sınırlandırılmaktadır. İş türü: Yasak, işçinin çalıştığı pozisyon ve edindiği uzmanlıkla orantılı olmalıdır; işçinin hiçbir işte çalışamamasına yol açan genel ve mutlak yasaklar geçersizdir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Rekabet yasağı kaydının işveren tarafından feshedildiği veya iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak ya da işçi tarafından haklı bir sebeple feshedildiği hâllerde sona erer. Birinci fıkra uyarınca: İşverenin sözleşmeyi haksız nedenle (geçersiz sebeple) feshetmesi veya işçinin 4857 m.24 kapsamında haklı nedenle fesih hakkını kullanması hâlinde rekabet yasağı sözleşmesinin sona ermesi, yasağın devamını haksız kılacağından kendiliğinden ortadan kalkar. Bu hükmün pratik önemi: İşçinin işverence haksız feshe maruz kaldığı durumlarda yasak sözleşmesi de geçersiz hâle gelir ve işçi serbestçe yeni bir iş kurabilir ya da rakip firmada çalışabilir. İşverenin haklı feshi (4857 m.25) ise bu sonucu doğurmaz; rekabet yasağı geçerliliğini korur. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçi, rekabet yasağına aykırı davranması hâlinde, yasağı ihlalinden doğan zararın tamamını tazmin etmekle yükümlüdür. Yasak kapsamına giren faaliyetin kendisi ihlal oluşturur; zararın ayrıca ispatına gerek yoktur. Taraflarca sözleşmeye cezai şart konulmuşsa; (a) bu ceza miktarı ihlalden doğan zararın makul bir karşılığını oluşturmaktadır. (b) Cezai şart ödenmesi yasağı ihlal etme hakkı vermez; işçi cezayı ödedikten sonra da yasağa uymaya devam etmek zorundadır. (c) Yargıtay, sözleşmedeki cezai şart miktarını TBK m.182/3 uyarınca aşırı bulduğunda hakkaniyet ilkesi gereğince indirebilir. (d) Cezai şartın yanı sıra işveren ek zarar ve yoksun kalınan kâr talebinde de bulunabilir; ancak bu tutarlar ispat edilmek zorundadır. Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri uygulamasında: Rekabet yasağı ihlalinde cezai şart indirimi sıklıkla gündeme gelir; özellikle yasak süresi aşılan kısım veya coğrafi sınır dışına taşılan ihlaller orantılı biçimde değerlendirilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.