İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Acil Durum ve Ciddi Tehlike Hakkı (m.11–12)

İşveren; olası acil durumları önceden belirleyerek bunların olumsuz etkilerini önleyecek veya en aza indirecek acil durum planlarını hazırlamak ve gerekli tatbikatları yaptırmak zorundadır. Acil durum planı; olağandışı durumlarda yapılacak işlemler, görevli kişiler, kullanılacak ekipman ve tahliye prosedürlerini kapsamalıdır. Bu kapsamda işveren aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır: a) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike hâlinde çalışanları bilgilendirmek ve gerekli talimatları vermek, b) Tehlikenin boyutuna göre çalışanları tahliye etmek ve güvenli bölgeye ulaşmalarını sağlamak, c) Müdahale ekibi oluşturmak, ekip üyelerine yeterli eğitim ve teçhizat sağlamak, d) Acil durumlarda dış kaynaklarla (itfaiye, sağlık, AFAD) koordinasyonu sağlamak. İşveren, iş yerinin büyüklüğü ve tehlike sınıfına göre yeterli sayıda yangın söndürme cihazı, ilk yardım malzemesi ve tahliye altyapısını hazır bulundurmak zorundadır. 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki iş yerlerinde bina içi acil durum tatbikatları yılda en az bir kez yapılmak zorundadır. Hazırlanan acil durum planları iş yeri koşullarında değişiklik olduğunda veya en geç iki yılda bir güncellenir. Tatbikat sonuçları ve uygulanan düzeltici önlemler kayıt altına alınarak en az üç yıl saklanır. 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi kapsamında bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde her eksiklik için 2026 yılı itibarıyla beş asgari ücrete kadar idari para cezası öngörülmektedir.

Ciddi, yakın ve önlenmesi mümkün olmayan bir tehlike ile karşı karşıya kalan çalışan veya çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurulun bulunmadığı iş yerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir. İşveren veya kurul, talep değerlendirmesini gecikmeksizin yaparak kararını çalışana yazılı olarak bildirmek zorundadır. Karar bekleme sürecinde çalışan, görevine devam etmekle yükümlü olmayıp iş yerinde güvenli bir bölgede bekleyebilir. Kararın alınıp gerekli önlemlerin uygulandığına dair yazılı bildirim yapılana kadar çalışanın çalışmaktan kaçınma hakkı devam eder. Bu süre zarfında çalışanın ücret ve sosyal hakları aynen korunur; çalışmama hâli devamsızlık olarak değerlendirilemez. İşveren, bu hakkı kullanan çalışanı hiçbir şekilde dezavantajlı duruma düşüremez, iş sözleşmesini bu gerekçeyle feshedemez; aksi hâlde fesih geçersiz sayılır ve işçiye işe iade ile tazminat hakları doğar. Birden fazla çalışanı ilgilendiren ortak tehlike söz konusu olduğunda çalışanlar toplu olarak başvurabilir. İşçi, tehlikenin varlığını belgeleyemese dahi makul gerekçe sunması hâlinde 12. madde koruyuculuğundan yararlanır; ispat yükü bu durumda işverene geçer. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.