İSG Kanunu — İş Kazası Bildirimi ve Soruşturma Yükümlülükleri

İşveren, iş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmek zorundadır. Meslek hastalıklarında bu süre, sağlık hizmet sunucusunca meslek hastalığı tanısı konulmasından itibaren 3 iş günüdür. Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması durumunda işveren hakkında idari para cezası uygulanır. 2026 yılı itibarıyla SGK'ya bildirim e-Devlet veya ALO 170 hattı aracılığıyla da gerçekleştirilebilmektedir.

Ölümlü, birden fazla kişinin yaralandığı veya işyerinin çalışanı olmayan bir kişinin zarar gördüğü iş kazalarını işveren ayrıca yetkili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne derhal bildirmek zorundadır. Bu tür kazalarda Bakanlık müfettişleri resen soruşturma başlatabilir; işveren olayın nedenlerini belirlemek ve önleyici tedbirleri almak için iş kazası soruşturma raporu düzenlemek zorundadır.

İş kazasının meydana geldiği yer, yetkili kişiler tarafından inceleme tamamlanıncaya kadar değiştirilemez. Bu kural; soruşturmaya ilişkin delillerin bütünlüğünü korumak ve kusur tespitine esas alınacak fiziksel koşulların saptanmasına imkân tanımak amacıyla getirilmiştir. İşverenin kaza yerini yetkili inceleme tamamlanmadan bozması idari para cezası gerektirir; ayrıca işverenin kusur oranının belirlenmesinde aleyhine delil niteliği taşıyabilir.

İşveren veya atanan güvenlik uzmanı tarafından hazırlanacak iş kazası soruşturma raporunda; kazanın yeri, tarihi ve saati, yaralanan/hayatını kaybeden kişinin kimliği ve görevi, kaza öncesinde yürütülen iş, olayın ayrıntılı kronolojisi, doğrudan ve dolaylı nedenler, tanık bilgileri, katkıda bulunan faktörler ile alınan ve alınması planlanan düzeltici-önleyici tedbirler yer almalıdır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, kaza soruşturma raporunun kusur tespitinde birincil belge niteliği taşıdığını ve raporun eksik ya da gerçeği yansıtmayan biçimde tutulmasının işverenin kusur oranını artırıcı delil sayılacağını kabul etmektedir.

İşveren, çalışanları işe alırken ve işin devamı süresince çalışanların sağlık durumunu izlemek zorundadır. Bu amaçla 6331 sayılı Kanun kapsamında zorunlu işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri yaptırılmalıdır. Muayene sıklığı; az tehlikeli işyerlerinde en fazla 5 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en fazla 3 yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde ise en fazla yılda bir olarak belirlenmiştir.

Gebe veya emziren kadınlar, 18 yaşını doldurmamış gençler, yaşlı, engelli, kronik hastalığı olan veya bağımlılığı bulunan kişiler başta olmak üzere özel politika gerektiren gruplar ile gece postaları gibi özel risk içeren çalışma koşullarında sağlık gözetimi aralıkları kısaltılmalı ve muayene kapsamı genişletilmelidir. Bu gruplar için risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi belgelerinin tutulması zorunludur.

İş kazasının süresi içinde SGK'ya bildirilmemesi halinde her bildirim yükümlülüğü ihlali için ayrı idari para cezası uygulanır. İşyeri tehlike sınıfına göre ağırlaştırılmış ceza söz konusudur; çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ceza miktarları diğer sınıflara kıyasla daha yüksektir. Sağlık gözetimi yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverenler de kanuni para cezasıyla karşılaşır. İş kazası tazminat davalarında 2026 yılı itibarıyla geçerli olan brüt asgari ücret (33.030 TL) aktüeryal hesaplamaların ve geçici iş göremezlik tazminatının taban değerini belirlerken kıdem tazminatı tavanı (53.919,68 TL) çalışma gücü kaybının üst sınırını saptamada esas alınmaktadır.