İSG Kanunu — İşverenin Genel Yükümlülükleri ve İşçinin Hakları (m.4-5)

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için aşağıda belirtilen şartları yerine getirmekle yükümlüdür: a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar. c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yerine getirilmesi için işveren; çalışanlar arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışmaya başlamadan önce, işin tehlikeleri ile yapılması gereken işlere ilişkin bilgi ve talimatları içeren eğitim alındığına dair belge olmaksızın çalışan başlatılamaz. İşyerinin tehlike sınıfı, Tehlike Sınıfları Listesi'nde Asgari Tehlike Puanı esas alınarak belirlenir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesindeki eksiklikler, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi içtihadı uyarınca iş kazası davalarında işverenin kusur oranını doğrudan artırmakta; özellikle risk değerlendirmesi yapılmamış olması ağır ihmal olarak değerlendirilmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar kurula, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir. Kurulun, işverenin veya işveren vekilinin, çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbiri alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Çalışanların çalışmaktan kaçındığı dönemdeki ücreti ile diğer hakları saklıdır. İşverenin ciddi ve yakın tehlikeden haberdar olmasına rağmen gerekli tedbirleri almaması hâlinde çalışanlar, bireysel ya da toplu olarak çalışmaktan kaçınabilir; bu dönemde işveren, çalışmama hâlini görevden ayrılma sayamaz ve çalışanın iş sözleşmesini feshedemez. İş sözleşmesinin bu gerekçeyle feshedilmesi hâlinde işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II maddesi kapsamında haklı nedenle fesih hakkını da kullanabilir. Yargıtay 9. ve 21. Hukuk Daireleri; çalışmaktan kaçınma hakkının kullanılmasına rağmen işçinin iş sözleşmesine son verilmesini açıkça haksız fesih olarak nitelendirmiş; bu gerekçeyle yapılan fesihlerde kıdem ve ihbar tazminatı yanı sıra manevi tazminata da hükmedilebileceğini vurgulamıştır. İşverenin 6331 m.4 kapsamındaki genel yükümlülüklerini yerine getirmemesi, aynı zamanda 5510 sayılı Kanun m.13 kapsamında iş kazasında rücu tazminatına da zemin oluşturmaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.