6331 Sayılı İSG Kanunu — İşverenin Genel Yükümlülükleri (m.4-5)

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi; işverenin iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel yükümlülüklerini kapsamlı biçimde düzenlemektedir. <strong>Temel Yükümlülükler:</strong> İşveren; çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen koşullara uygun hâle getirilmesi için çalışmalar yapmak ve mevcut durumu iyileştirmek zorundadır. <strong>Çalışanların Katılımı:</strong> İşveren; iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda çalışanların görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar; bu amaçla çalışan temsilcisi seçilmesini teşvik eder. <strong>Mali Yük:</strong> İşveren; bu kanun kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli mali kaynakları temin eder. İSG önlemlerine ilişkin giderler hiçbir şekilde çalışanlara yansıtılamaz. <strong>Tehlike Bildirim Hakkı:</strong> İşveren; ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanın işini bırakarak güvenli bir yere çekilmesine imkân tanımak zorundadır; bu nedenle işine son verilemez ya da herhangi bir hak kısıtlamasına gidilemez. <strong>İdari Para Cezaları (2026):</strong> Risk değerlendirmesi yapmayan işverene her çalışan için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır; İSG uzmanı atamayan işverene aylık ceza kesilir (tutarlar her yıl TÜRK-İŞ iş mevzuatı tebliğine göre güncellenir). <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 21. Hukuk Dairesi; işverenin bu kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmemesini iş kazası tazminat davalarında ağır kusur olarak değerlendirmekte; kusur raporunda işverene yüklenen oran artmakta ve bu durum tazminat miktarını doğrudan etkilemektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 5. maddesi; işverenin uygulaması gereken önleme ilkelerini hiyerarşik bir sırayla belirlemiştir. Bu ilkeler; AB İSG Çerçeve Direktifi (89/391/EEC) ile uyumlu biçimde Türk hukukuna aktarılmıştır. <strong>Önleme Hiyerarşisi (Öncelik Sırasıyla):</strong> (a) Risklerden kaçınmak, (b) Kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek, (c) Risklerle kaynağında mücadele etmek, (d) İşin kişilere uygun tasarlanması için teknik gelişmelere uyum sağlamak, (e) Tehlikeli olanı tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek, (f) Teknoloji, iş organizasyonu ve çalışma koşullarına ilişkin tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek, (g) Toplu koruma tedbirlerine kişisel koruma tedbirlerine göre öncelik vermek, (h) Çalışanlara uygun talimatlar vermek. <strong>Uygulama Önemi:</strong> Bu hiyerarşi; iş kazası tazminat davalarında Bilirkişi Kurulu tarafından işverenin kusur oranı belirlenirken esas alınmaktadır. Kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlamadan önce mühendislik çözümleri uygulanmamışsa işveren daha yüksek kusurlu bulunabilir. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 21. Hukuk Dairesi; kişisel koruyucu donanım sağlandığı hâlde toplu koruma önlemi alınmamışsa işverenin salt KKD teminine dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağını istikrarlı biçimde içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.