İSG Kanunu – İşverenin Genel Yükümlülükleri ve Risk Değerlendirmesi (Madde 4, 6, 10)

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; çalışanların da iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülüklere uymalarını sağlamak zorundadır. Bu yükümlülük kapsamında işveren şunları yerine getirmek zorundadır: (a) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunmaya yönelik tedbirlerin alınması. (b) Risk değerlendirmesi yapılması veya yaptırılması; buna göre gerekli tedbirlerin alınması. (c) Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi. (d) İSG hizmetlerini yürütmek üzere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirilmesi. (e) Çalışanların görüşlerinin alınması ve çalışan temsilcisi atanması. İşverenin yükümlülükleri çalışanın kusurlu davranışlarından bağımsızdır; işveren, organizasyonun tamamında güvenli çalışma ortamı sağlamaktan sorumludur. 2026 itibarıyla işyerlerindeki denetimlerde bu madde kapsamındaki eksiklikler, işverene 6331 m.26 kapsamında ağır idari para cezası uygulanmasına yol açmaktadır.

İşveren; çalışan sayısına ve işyerinin tehlike sınıfına göre iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmek zorundadır. On ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde bu yükümlülük doğrudan işverene yüklenmiştir. On kişinin altında çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde görevlendirme, Bakanlıkça belirlenen koşullar çerçevesinde OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) aracılığıyla da yerine getirilebilir. Görevlendirilen iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin bağımsızlığı esastır; bu kişilerin görevlerini tam ve eksiksiz yapmaları engelenemez, bu gerekçeyle sözleşmeleri sona erdirilemez. 2026 yılı itibarıyla tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışma saatlerine ilişkin asgari gereksinimler Bakanlık tebliğleriyle düzenlenmeye devam etmektedir. Yükümlülüğe uymayan işverenler her ay için ayrı ayrı idari para cezasıyla karşılaşmaktadır.

İşveren; çalışma ortamına ve çalışanlara ilişkin tehlikeleri ve riskleri belirlemek, analiz etmek ve derecelendirmek amacıyla risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi; işyerinin kurulmasından önce yapılır ve işyerinin bölüm, ekipman veya çalışma yöntemi değişikliklerinde ya da kaza veya olay sonrasında yenilenir. Kimyasal madde kullanılan, kapalı alan çalışması yapılan ve büyük endüstriyel risk içeren işyerlerinde risk değerlendirmesi özel yönetmelik hükümlerine göre daha ayrıntılı biçimde hazırlanmak zorundadır. Risk değerlendirmesinin hiç yapılmaması ya da gerçeği yansıtmaması hâlinde; iş kazası davalarında işverenin kusur payı önemli ölçüde artmakta, Yargıtay bu belgelerin ibraz edilememesini ağırlaştırıcı bir karine olarak kabul etmektedir. 2026 itibarıyla risk değerlendirmesi belgesi olmayan işyerlerine 6331 m.26 kapsamında 150.000 TL'ye kadar idari para cezası uygulanmaktadır; ayrıca çalışma durdurma yaptırımı da gündeme gelebilmektedir. SGK işveren prim payı %21,75 olup iş kazası riskini azaltan işyerlerinin kademeli prim indirimi uygulamasından yararlanması mümkündür.