6331 Sayılı İSG Kanunu — İşverenin Temel Yükümlülükleri ve Risk Değerlendirmesi

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri eksiksiz bulundurmak, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi için çalışmalar yapmak ve mevcut durumun iyileştirilmesi için politika ve hedefler oluşturmakla yükümlüdür. Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi ile gerekli organizasyonun yapılması, uygun araç ve gereçlerin sağlanması, uyarlanması için tedbirler alınması zorunludur. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

İşveren; iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Risk değerlendirmesi, işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin tanımlanması, bu tehlikelerin yol açabileceği risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve gerekli tedbirlerin belirlenmesi amacıyla yapılır. Risk değerlendirmesi; işyerinin kurulması veya değiştirilmesinde, iş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesinde, tehlikeli durum tespit edilmesinde ve çalışma ortamına ilişkin sağlık ve güvenlik koşullarının önemli ölçüde değişmesinde yenilenmek zorundadır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en geç iki yılda bir, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde dört yılda bir, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise altı yılda bir yenilenmelidir.

Ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar kurula, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar verilmesini talep edebilir. Gerekli tedbirler alınmadığı takdirde çalışanlar veya temsilcileri, bu konudaki tespitlerini bir tutanağa bağlayarak ayrılabilirler. Çalışanlar, sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın tehlike oluşturduğunu düşündükleri bir işi reddetme hakkına sahiptir. Bu gerekçeyle yapılan iş reddi, iş güvencesi kapsamında değerlendirilir ve işveren, bu çalışanlara yönelik herhangi bir yaptırım uygulayamaz.

İşveren; bütün iş kazalarını ve meslek hastalıklarını, sağlık hizmeti sunucularına bildirmekle yükümlüdür. İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde, meslek hastalıklarını ise öğrenmesinden itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene SGK tarafından idari para cezası uygulanır. Ayrıca kazanın gerçek niteliği saklanarak sağlık raporuna yanlış beyan verilmesi halinde işveren, SGK'nın yaptığı tüm harcamalardan sorumlu tutulur.

İşveren, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermekle yükümlüdür. Bu eğitim özellikle; işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanı değişikliğinde ve yeni teknoloji uygulamalarında verilmek zorundadır. Eğitimler çalışma saatleri içinde yapılır; ücret kesintisi yapılamaz ve çalışanlara herhangi bir mali yük yüklenemez. Asıl işveren, alt işveren ilişkisinin bulunduğu durumlarda her iki işveren de çalışanlara eğitim verme yükümlülüğünü yerine getirmekten müteselsilen sorumludur.