İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Planları (m.10-11)

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 10. maddesi; işverene risk değerlendirmesi yapma ve sonuçlarını belgeleme yükümlülüğü getirmektedir. <strong>Temel yükümlülük:</strong> İşveren; çalışma ortamına, kullanılan maddelere, iş ekipmanlarına ve çalışanların özelliklerine bağlı riskleri tespit etmek, değerlendirmek ve kontrol altına almak zorundadır. Risk değerlendirmesi; çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç 4 yılda bir, az tehlikeli işyerlerinde en geç 6 yılda bir yenilenir. <strong>Yenileme zorunluluğu:</strong> İşyerinin taşınması, bölünmesi, hizmet kapsamının değişmesi, kaza ya da meslek hastalığı meydana gelmesi, çalışma ortamına ilişkin sağlık ve güvenlik bilgilerinin değişmesi hâllerinde de risk değerlendirmesi yenilenir. <strong>Katılım:</strong> Risk değerlendirmesi; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcileri birlikte yürütür. İşveren bu kişilerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanmakla yükümlüdür. <strong>Belgeleme:</strong> Risk değerlendirmesi sonuçları yazılı olarak kayıt altına alınmalı; 10 yıl süreyle saklanmalıdır. Risk değerlendirmesi olmayan işyerlerine SGK iş kazası rücu davalarında işverenin kusuru karine olarak kabul edilmektedir. <strong>İdari yaptırım:</strong> Risk değerlendirmesi yapmayan ya da yaptırmayan işverenler 2026 yılı itibarıyla her çalışan başına belirlenen idari para cezasına tabi olup bu ceza tespitli her ihlâl için ayrı ayrı uygulanır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 11. maddesi; işverenin acil durumlara yönelik plan hazırlama, gerekli organizasyonu oluşturma ve tatbikat yapma yükümlülüklerini düzenlemektedir. <strong>Acil durum planı hazırlama:</strong> İşveren; olası acil durumları (yangın, patlama, kimyasal sızıntı, doğal afet) önceden belirleyerek bu durumlarla başa çıkabilecek önlemleri, tahliye prosedürlerini ve iletişim zincirini içeren yazılı bir acil durum planı hazırlamak zorundadır. <strong>Organizasyon:</strong> İşveren; acil durumlarda müdahale edecek, tahliyeyi yönetecek, ilk yardım ile yangın söndürme görevlerini üstlenecek yeterli sayıda çalışanı önceden belirleyerek gerekli eğitimi aldırtmalıdır. <strong>İlk yardım:</strong> İşyerinde yeterli sayıda ilk yardım malzemesi bulundurulmalı; ilkyardım eğitimi almış çalışan sayısı çalışan başına öngörülen oranı karşılamalıdır. Çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışana en az 1, tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana en az 1, az tehlikeli işyerlerinde her 30 çalışana en az 1 ilkyardımcı bulundurulmalıdır. <strong>Tatbikat:</strong> Acil durum planı kapsamında yılda en az bir kez tatbikat yapılması ve tatbikat sonuçlarının belgelenmesi zorunludur. <strong>Tahliye:</strong> Çalışanlar acil durumda ne yapacakları konusunda bilgilendirilmeli, tahliye yolları ve toplanma noktaları açıkça işaretlenmelidir. <strong>Yaptırım:</strong> Acil durum planı bulundurmayan işyerlerine idari para cezası uygulanır; ciddi kaza veya kayıp hâlinde işverenin kusur oranı artırılır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; acil durum planı olmayan işyerlerinde meydana gelen iş kazalarında işverenin tam kusurlu kabul edilme eğiliminde olduğunu içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.