İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Risk Değerlendirmesi (m.10)

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 10. maddesi, işverenlere risk değerlendirmesi yapma konusunda kapsamlı bir yükümlülük getirmektedir. Madde hükmü uyarınca işveren; çalışma ortamında var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikeleri tespit etmek, bu tehlikelerin oluşturduğu riskleri analiz etmek ve değerlendirmek, değerlendirme sonuçlarına göre koruyucu ve önleyici tedbirleri belirleyerek uygulamak zorundadır. Risk değerlendirmesi asgari olarak aşağıdaki unsurları kapsamalıdır: (a) Tehlikelerin tanımlanması: Fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlike kaynaklarının tamamının sistematik olarak tespit edilmesi. (b) Risklerin tahmin ve önem sırası: Her tehlike için olası zarar büyüklüğü ile gerçekleşme olasılığının çarpımı yöntemiyle risk skoru belirlenmesi. (c) Koruma önceliği: Tehlikeli maddenin kaynakta bertaraf edilmesi, ikame, mühendislik kontrolleri, idari tedbirler ve kişisel koruyucu donanım (KKD) olarak sıralanan hiyerarşi çerçevesinde önlemlerin seçilmesi. Risk değerlendirmesinin yenilenmesi zorunlu olduğu hâller: işyerinde yeni bir tehlike kaynağı ortaya çıktığında; iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olayı meydana geldiğinde; kullanılan kimyasal madde veya üretim yöntemi değiştiğinde; ve tehlike sınıfına göre belirlenen periyodik süre dolduğunda. Periyodik yenileme süreleri (İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği): çok tehlikeli sınıftaki işyerleri için 2 yılda bir; tehlikeli sınıftaki işyerleri için 4 yılda bir; az tehlikeli sınıftaki işyerleri için 6 yılda bir. Risk değerlendirmesinin gerçekleştirilmesinde işveren; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, insan kaynakları uzmanı, çalışan temsilcisi ve ilgili bölüm yöneticilerinden oluşan bir ekip kurar. Risk değerlendirmesi belgesi; tespit edilen tehlikeler, ölçüm ve analiz sonuçları, alınan önlemler ve sorumlu kişilerle tamamlanma tarihleri açıkça belirtilerek yazılı hâle getirilmelidir. Denetim sırasında belge ibraz edilememesi hâlinde idari para cezası uygulanır: 2026 itibarıyla risk değerlendirmesi yapmayan işyerine 130.000 TL'ye kadar idari para cezası öngörülmektedir. Çok tehlikeli sınıftaki işyerinde risk değerlendirmesinin yapılmamış olması Çalışma Bakanlığı'nın işyerini geçici olarak durdurmasına zemin hazırlayabilir. İşverenin risk değerlendirmesi yükümlülüğü, 50'den az işçi çalıştıran küçük işyerleri dahil tüm işyerleri için geçerlidir; fark yalnızca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma yükümlülüğünün başlama eşiğindedir. 2026 brüt asgari ücret: 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı: 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı: %21,75.