Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Grev ve Lokavt (m.58–63)

Grev: İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla aldığı karara uyarak işi bırakmalarına grev denir. Lokavt: İşyerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren veya işveren kuruluşunca kararlaştırılan ve işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir. Grev hakkı; ücret, çalışma koşulları ve diğer işçilik hakları üzerinde toplu müzakere yoluyla iyileştirme sağlamak amacını güden kolektif bir haktır. Anayasa'nın 54. maddesi bu hakkı koruma altına almıştır. Grev hakkının kullanımı öncesinde zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanmış ve uyuşmazlığın tespit edilmiş olması gerekir. Grev kararı ancak yetkili işçi sendikası tarafından alınabilir; grev uygulamasına işçi sendikası yönlendirir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Aşağıdaki işyerlerinde ve hizmetlerde grev ve lokavt yapılamaz: a) Can ve mal kurtarma işleri ile yangın söndürme işlerinde, b) Cenaze işleri ve mezarlıklarda, c) Şehir içi toplu ulaşım hizmetlerinde, d) Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı'na bağlı işyerlerinde, e) Bankacılık hizmetlerinde, f) Petrokimya ve ham petrol işlemelerinde, g) Doğal gaz üretim, dağıtım ve iletim işlerinde, h) Kamu kurum ve kuruluşlarının yürüttüğü altyapı ve temel hizmetlerde. Grev ve lokavt yasağına uymayarak gerçekleştirilen eylemler hukuka aykırı grev olarak nitelendirilir; hukuka aykırı greve katılan işçilerin iş sözleşmesi işveren tarafından bildirimsiz olarak feshedilebilir. Ancak bu fesih hakkı olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü ve her hâlde 1 yıl içinde kullanılmalıdır. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Grev kararının alınmasından grev süresinin sona ermesine kadar işçinin hakları şöyle korunur: Birinci fıkra: Grev süresinde iş sözleşmesi askıya alınır; işçi ücret ve sosyal haklardan yararlanamaz, işveren de işçiyi çalıştıramaz. İkinci fıkra: Grev süresindeki çalışılmayan süreler kıdem tazminatına esas hizmet süresinden sayılmaz. Üçüncü fıkra: Grev uygulanan işyerinde çalışmaya devam eden işçi (grev kırıcı) ile greve katılmayan işçilerin durumu sözleşmeye tabidir; ancak bu işçilere yönelik sendikal baskı veya taciz yasaktır. Dördüncü fıkra: Grevin sona ermesinin ardından işveren, grev öncesinde aynı işi yapan işçileri eski konumlarına iade etmekle yükümlüdür; grev nedeniyle işçinin pozisyonunu kalıcı olarak ortadan kaldırması veya grev katılımını bahane ederek sözleşmeyi feshetmesi sendikal tazminata yol açar. Beşinci fıkra: Grev süresinde sigorta primleri ödenmez; ilgili ay için prim eksikliği doğar; sosyal güvenlik kapsamı yalnızca grev süresi için kesintiye uğrar. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.