Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Sendika Üyeliği, Güvencesi ve İşyeri Sendika Temsilcisi (m.6, 17, 25)

6356 sayılı Kanun'un 6. maddesi; on beş yaşını dolduran ve işçi sayılan her kişinin herhangi bir sendikaya serbestçe üye olabileceğini güvence altına almaktadır. Sendikaya üye olmak ya da olmamak tamamen işçinin özgür iradesine bırakılmıştır; işçi, işverenin ya da başka bir kişinin baskısı olmaksızın bu kararı verebilir. Sendika üyeliği, noter aracılığıyla veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın e-Devlet kapısı üzerinden sunulan elektronik üyelik yöntemiyle gerçekleştirilir; bu usule aykırı yapılan üyelikler geçersizdir. İşçi, üye olduğu sendikadan da aynı şekilde istifayla çıkabilir; çıkış, çıkış bildiriminin sendikaya ulaşmasından bir ay sonra geçerlilik kazanır. İşverenin sendika üyeliğini zorunlu kılması ya da belirli bir sendikaya üye olmayı istihdam koşulu olarak öne sürmesi yasaktır ve 4857 m.5 kapsamındaki eşit davranma ilkesinin açık ihlalini oluşturur. Sendikal faaliyetlere katılım da aynı güvence kapsamındadır; toplu iş sözleşmesi müzakerelerine katılan veya grev hakkını kullanan işçiler bu gerekçelerle işten çıkarılamaz. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6356 sayılı Kanun'un 17. maddesi; işverenin işçiyi sendika üyeliği veya sendikal faaliyet gerekçesiyle işten çıkarmasını açıkça yasaklamaktadır. Bu madde kapsamında yapılan fesihlerin en ağır yaptırımı sendikal tazminattır. Sendikal tazminata hükmedilmesi için işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığına bakılmaz; iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler de bu tazminata başvurabilir. Mahkeme, sendikal fesih iddiasını değerlendirirken ispat yükünün tersine çevrilmesi ilkesini uygular: İşçi, feshin sendikal nedenle yapıldığına dair kuvvetli emareler ortaya koyduğunda feshin sendikal nedenle yapılmadığını ispatlama yükümlülüğü işverene geçer. Sendikal tazminat miktarı işçinin 1 yıllık ücret tutarından az olamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve 22. Hukuk Dairesi; işçinin sendikaya üyelik başvurusunun ardından kısa süre içinde yapılan feshin, aksi ispat edilmedikçe sendikal nedenli sayılacağını içtihat olarak benimsemektedir. Sendikal tazminat talebi, fesih bildiriminden itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6356 sayılı Kanun'un 25. maddesi, işyeri sendika temsilcisine özel bir iş güvencesi sağlamaktadır. İşyerinde yetkili sendikanın seçtiği veya atadığı işyeri sendika temsilcisi; görevini yaparken ve görev süresinin sona ermesinden itibaren 2 yıl boyunca işverence ancak zorunlu bir neden varsa ve sendikayla önceden görüşülerek işten çıkarılabilir. İş güvencesi kapsamındaki işyeri temsilcisinin feshinde iş mahkemesi aşamasında başlatmama tazminatı en az 1 yıllık brüt ücret tutarındadır. İşyeri sendika temsilcisine verilen görevin gerektirdiği çalışma dışı süre, işverenin onayı alınmak kaydıyla ücretli izin sayılır. Temsilcinin sendika faaliyeti kapsamındaki eylemleri nedeniyle ücret kesilmesi veya disiplin cezası verilmesi yasaktır. Sendika tarafından görevden alınan temsilcinin bu ek güvencesi, görevden alınma tarihinden itibaren sona erer. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.