Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Sendika Özgürlüğü ve Güvence (m.17, 25)

İşçiler ve işverenler, önceden izin almaksızın sendika ve üst kuruluş kurma ile bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten çekilme hakkına sahiptir. Hiç kimse sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. Sendika üyeliği ve sendika faaliyetine katılım; işe alınmanın, çalışma koşullarının sürdürülmesinin veya işten çıkarılmanın ön koşulu olarak ileri sürülemez. Çalışan ile işveren arasındaki iş ilişkisinde sendika üyeliği veya faaliyeti herhangi bir ayrımcılık gerekçesi oluşturamaz. Bu hakkın kullanılmasını kısıtlayan her türlü sözleşme hükmü, yönetmelik maddesi ve benzeri düzenleme geçersizdir; bu kapsamda düzenlenen işlem ve eylemler de hukuka aykırıdır. Sendika üyeliği ve yöneticiliğe ilişkin bilgiler, işverence üçüncü kişilerle paylaşılamaz; bu bilgilerin açıklanmasından kaynaklanan zararlar hakkında genel hükümlere göre tazminata hükmedilebilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri koşuluna bağlı tutulamaz. İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle üye olmayan işçiler arasında veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma koşulları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz; iş sözleşmesinin yapılması, şartlarının oluşturulması, uygulanması ve sona erdirilmesi aşamalarının hiçbirinde sendika üyeliği ya da sendikal faaliyet ayrımcılık gerekçesi olamaz. Sendikal nedenle yapılan fesihlerde işçinin seçimlik hakkı şöyledir: İşçi isterse feshin geçersizliği ve işe iade davası açabilir; dilerse doğrudan sendikal tazminat talep edebilir. Her iki yola da başvurulabilir. İşe iade kararına rağmen işveren işçiyi işe başlatmak istemezse hem işe başlatmama tazminatı (4-8 aylık ücret) hem de sendikal tazminat birlikte istenebilir. Sendikal tazminatın miktarı en az bir yıllık ücretten az olamaz; Yargıtay kararlarına göre hâkim takdir yetkisi kullanırken işçinin kıdemini, ihlal ağırlığını ve caydırıcılık gereksinimini gözetir. Sendikal tazminat talebinde ispat yükü: İşçi, feshin sendikal nedenle yapıldığını yazılı delil, tanık veya hayatın olağan akışına uygun olgularla ortaya koymalıdır; işveren ise feshin başka geçerli bir nedene dayandığını kanıtlamak zorundadır (yük paylaşımı). Bunun yanı sıra; sendikal faaliyete katılım nedeniyle işçiye uygulanan disiplin, sürgün veya görev değişikliği işlemleri de sendikal ayrımcılık oluşturur ve tazminata yol açabilir. 2026 güncel değerler: Brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.