Sendikalar Kanunu — Sendika Üyeliği ve Güvence (Madde 17–25)

On beş yaşını dolduran ve bu Kanun kapsamında işçi sayılanlar işçi sendikalarına üye olabilir. İşveren sıfatını taşıyanlar işçi sendikalarına üye olamazlar. Üyelik, e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yapılması ve sendikanın kabulü ile kazanılır. Üyelik başvurusu, sendika tarafından reddedilemez; ancak sendika tüzüğünde belirtilen üyelik koşullarını taşımayan başvurular reddedilebilir.

İşçi, istediği zaman e-Devlet kapısı üzerinden üyelikten çekilebilir. Çekilme bildirimi, sendikaya noter aracılığıyla da yapılabilir. Çekilme, bildirimden bir ay sonra geçerlilik kazanır. Sendika, üyenin bu bir aylık süre zarfında gerçekleştirdiği eylemlerden dolayı üyelikten çıkarma işlemi yapamaz. Birden fazla sendikaya üye olunamaz; bu hâlde son üyelik geçerli sayılır, önceki üyelikler kendiliğinden sona erer.

Sendika üyeliğinden çıkarma kararı, sendika genel kurulunca alınır. Çıkarma kararı, üyeye yazılı olarak bildirilir. Çıkarma kararına karşı üye, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde iş mahkemesinde itiraz edebilir. Mahkemenin çıkarmayı hukuka aykırı bulması hâlinde üyelik, çıkarma kararının alındığı tarihten itibaren kesintisiz devam etmiş sayılır.

İşçiler ve işverenler önceden izin almaksızın sendika kurabilir, sendikalara serbestçe üye olabilir ve üyelikten çekilebilirler. Hiç kimse sendikaya üye olmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. İşçilerin sendika üyeliği veya sendikal faaliyetleri nedeniyle işten çıkarılması, başka bir işyerine nakledilmesi veya işçi aleyhine herhangi bir işlem yapılması yasaktır.

İşveren, bir işçiyi; sendikaya üye olması veya olmaması, sendika faaliyetlerine katılması, sendika adına hareket etmesi ya da kanuni bir greve iştirak etmesi nedeniyle iş sözleşmesini feshedemez, işçiye farklı işlem yapamaz. Bu yasağa aykırı hareket eden işveren, işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminata mahkûm edilir. Sendikal tazminat, işe iade kararıyla birlikte de talep edilebilir; her iki tazminat birlikte uygulanabilir. İspat yükü işverendedir: İşveren, feshin sendikal sebeplerle yapılmadığını ispatlamak zorundadır. Yargıtay 9. HD 2025/6742 sayılı kararı uyarınca sendikal güvencenin ihlali halinde, kıdem ve ihbar tazminatının üzerine ayrıca en az 1 yıllık brüt ücret tutarında sendikal tazminat ödenmektedir.

Sendikal tazminat hesabında esas alınan 'bir yıllık ücret' giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. 2026 yılında asgari ücretli bir işçi için asgari sendikal tazminat: 33.030 TL × 12 = 396.360 TL brüt. Mahkemeler sendikal tazminatın üst sınırını genellikle fesih anındaki giydirilmiş brüt ücretle sınırlamamakta; sendikal baskının ağırlığına, işçinin kıdemine ve işverenin davranışının kasıt boyutuna göre artırıma gidebilmektedir. Sendikal fesih iddialarında arabuluculuk zorunlu ön koşul olmakla birlikte sendikal tazminat talepleri kıdem/ihbar taleplerinden bağımsız olarak da yürütülebilir.