6356 Sayılı Sendikalar Kanunu — Sendika Üyeliği, Güvencesi ve Üyelikten Çekilme (m.17-19)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 17. maddesi; sendikaya üye olma hakkını ve üyeliğin kazanılma şekillerini düzenlemektedir. <strong>Üyelik hakkı:</strong> On beş yaşını dolduran ve işçi niteliği taşıyan herkes, tüzük hükümlerine uymak şartıyla sendikaya üye olabilir. İşçi; aynı anda birden fazla sendikaya üye olamaz; aksi hâlde sonraki üyelikler geçersiz sayılır. <strong>Üyeliğin kazanılması:</strong> Sendika üyeliği, e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yapılması ve sendikanın başvuruyu kabul etmesiyle kazanılır. Sendika, başvuruyu haklı bir neden olmaksızın reddederse, işçi bu red kararına karşı iş mahkemesine başvurabilir. <strong>Üyeliğin hüküm ifade etmesi:</strong> Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinde sendika üyeliği; üyelik başvurusunun e-Devlet sistemine iletildiği andan itibaren hüküm ifade eder. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; sendika üyeliğine yönelik işverenin müdahalesini veya baskısını sendikal nedenle fesih karinesi olarak değerlendirmekte; ispat yükünü işverene yüklemektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 18. maddesi; işçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyeti nedeniyle işveren tarafından herhangi bir ayrımcılığa uğramamasını güvence altına almaktadır. <strong>Temel yasak:</strong> İşveren; işçinin sendikaya üye olması, olmaması, üyelikten çekilmesi veya sendikal faaliyete katılması nedeniyle iş sözleşmesini feshedemez, çalışma koşullarını değiştiremez, işçiye baskı uygulayamaz. <strong>Tazminat güvencesi:</strong> Bu yasağa aykırı davranan işveren, işçiye en az bir yıllık ücret tutarında sendikal tazminat ödemek zorundadır (6356 m.25). Sendikal tazminat; kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak ödenir; diğer tazminatlarla mahsup edilemez. <strong>İspat kolaylığı:</strong> Sendikal güdünün ispat yükü işçidedir; ancak Yargıtay içtihadı, fesihle sendika üyeliği arasında yakın zaman bağlantısı (örneğin 3-6 ay içinde fesih), eş zamanlı diğer sendikasız işçilerin istihdamının sürmesi gibi olgular karşısında karinenin oluştuğunu ve ispat yükünün işverene geçtiğini kabul etmektedir. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; sendikal tazminatta hakim takdir yetkisi bulunmakla birlikte, alt sınırın (1 yıllık ücret) sembolik biçimde hesaplanmasını bozma nedeni saymakta; tazminatın eylem ağırlığı ve işverenin kastına orantılı belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 19. maddesi; sendika üyeliğinin sona ermesini düzenlemektedir. <strong>Çekilme:</strong> İşçi, e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde bulunarak sendika üyeliğinden her zaman çekilebilir. Çekilme bildirimi, sendikaya noter aracılığıyla tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay sonra hüküm ifade eder. Toplu iş sözleşmesi görüşmeleri devam ederken yapılan çekilme bildirimleri söz konusu dönem sona erene kadar askıya alınır. <strong>Çıkarılma:</strong> Sendika, tüzüğüne aykırı davranan üyesini disiplin kurulu kararıyla çıkarabilir; ancak çıkarma kararı gerekçeli olmalı ve üyeye savunma hakkı tanınmalıdır. Çıkarma kararına karşı üye, tebliğden itibaren altmış gün içinde iş mahkemesine başvurabilir. <strong>Toplu iş sözleşmesinden yararlanma:</strong> Sendika üyeliğinden çekilme, mevcut toplu iş sözleşmesinin süresi boyunca çekileni bağlamaya devam eder; çekilen işçi TİS kapsamından çıkmaz. <strong>Yargıtay uygulaması:</strong> Yargıtay, işverenin işçiye sendikadan çekilmesi için baskı uyguladığının kanıtlanması halinde; bu baskının sendikal hakka müdahale sayılacağını ve hem sendikal tazminat hem de manevi tazminat doğurabileceğini içtihat etmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.