Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Sendika Üyeliği ve İşçi Güvenceleri

İşçiler, hiçbir ayırım gözetilmeksizin önceden izin almaksızın sendika kurma ve serbestçe seçtikleri bir sendikaya üye olma hakkına sahiptir. İşveren; sendikaya üye olan ya da olmayan, sendika yönetimi veya temsilciliği görevini yürüten ya da yürütmeyen işçiler arasında çalışma koşulları bakımından farklı işlem yapamaz. Sendika üyeliğinin zorunlu tutulması veya üyelikten çekilmenin iş sözleşmesinin kurulması ya da sürdürülmesi koşuluna bağlanması yasaktır. İşveren bu yasağı ihlal ederse işçiye en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminat ödemek zorundadır.

Sendika üyeliği, üyelik başvurusunun sendika tarafından kabulüyle kazanılır. Üyelik başvurusu e-Devlet kapısı üzerinden yapılır; e-Devlet üzerinden yapılan başvurular sendikaya bildirilir. Çekilme de aynı yolla gerçekleştirilir ve çekilme bildirimi sendikaya ulaştığı tarihten itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır. İşveren, sendikal faaliyetleri gerekçe göstererek ya da sendika üyeliğinden çekilmeye zorlayarak iş sözleşmesini feshedemez; aksi hâlde sendikal tazminat yükümlülüğü doğar.

Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip sendika, yetkisi devam ettiği sürece işyerinde temsilci atayabilir. İşçi sayısı 200'e kadar olan işyerinde en fazla 3, daha büyük işyerlerinde artan oranlarla temsilci atanabilir. Temsilci, işveren veya vekilince yapılacak haksız bir eylem veya uygulamayı şikâyet etme, toplu sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmesini izleme ve işçi şikâyetlerini iletme görevlerini yürütür.

İşveren, sendika üyesi işçiyi sendikal nedenle işten çıkaramaz, çalışma koşullarını ağırlaştıramaz veya diğer işçilere kıyasla ayrımcılığa maruz bırakamaz. Bu yükümlülüğün ihlali halinde işçiye en az bir yıllık ücret tutarında sendikal tazminat ödenir. Sendikal tazminat, işe iade tazminatından bağımsız olarak talep edilebilir; yani hem işe iade hem de sendikal tazminat birlikte hükmedilebilir. Sendikal nedenle feshin ispatı için işçinin kendi sendika üyeliğini ve fesih ile bu üyelik arasındaki zaman ve içerik bağlantısını yaklaşık ispat düzeyinde ortaya koyması yeterlidir; bundan sonra ispat yükü işverene geçer.

Sendika yönetim kurulu üyeliğine seçilen işçinin iş sözleşmesi askıya alınır; yöneticilik görevi sona erdiğinde eski işine veya benzer bir işe başlatılmak üzere 1 ay içinde başvurması gerekir. İşveren başvuruya rağmen işçiyi işe almazsa en az 6 aylık ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Sendika yönetim kurulu üyeliğinin süresi boyunca kıdem tazminatı birikmeye devam eder ve bu süre kıdeme sayılır.