Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Sendika Üyeliği ve Güvencesi (m.17, 25)

On beş yaşını dolduran ve iş sözleşmesine göre bir işyerinde çalışan her işçi, sendikaya üye olabilir. İşçi sendikasına üyelik, Bakanlıkça sağlanan e-Devlet kapısı üzerinden yapılır. Üyelik, sendikanın bu başvuruyu kabul etmesiyle kazanılır. Sendika tüzüğünde belirlenen usule göre üyelik başvurusu reddedilen işçi, ret tarihinden itibaren otuz gün içinde iş mahkemesine itiraz edebilir. Üyelikten çekilme de e-Devlet kapısı üzerinden yapılır; çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerli olur. Bir ay içinde sendikanın tüzüğünde öngörülen disiplin kurulu kararı ile üyelikten çıkarma mümkündür; çıkarma kararına karşı işçi, tebliğden itibaren otuz gün içinde iş mahkemesine başvurabilir. Aynı işkolunda kurulu birden fazla sendikaya üye olunamaz. Üye olunan sendikanın toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işçiler, dayanışma aidatı ödemeksizin bu sözleşmeden yararlanamaz. Sendika üyeliği, işçinin bireysel sözleşmeden doğan haklarına ve diğer sosyal güvenlik haklarına herhangi bir etki etmez. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçiler; sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin rızasıyla iş saatlerinde sendikal faaliyetlere katılmaları, işyerinde sendika temsilcisi olmaları nedeniyle farklı işleme tabi tutulamaz, kötü muameleye maruz bırakılamaz ve işten çıkarılamaz. İşveren, bir işçiyi; sendikaya üye olmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlayamaz; işyerinde sendika temsilcisi, sendikaya üye olan ya da sendikal faaliyete katılan işçileri işten çıkaramaz ya da aleyhine diğer bir işlemde bulunamaz. Yukarıdaki fıkraya aykırı davranan işveren veya işveren vekili, bir yıldan az olmamak üzere hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu madde hükmüne aykırı olarak işçi sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, feshin geçersizliği ve işe iade talebinde bulunabilir. İşe iade davası kazanılsa dahi işçi işe başlatılmazsa, en az bir yılın en çok bir yılın en çok iki yılı aşmamak üzere sendika özgürlüğü tazminatı (sendikal tazminat) ödenir; bu tazminat işe başlatmama tazminatından ayrı olarak hesaplanır. İşçinin sendikal nedenle feshe maruz kaldığını ispat etmesi zordur; bu nedenle Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri, sendikal nedenin varlığına karine oluşturabilecek yakın zamanlı sendika üyeliği, işverenin genel tutumu, toplu çıkarma örüntüsü gibi dolaylı delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İspat yükü konusunda Yargıtay, işçinin sendikal nedenin varlığına ilişkin kuvvetli emare sunması hâlinde ispat yükünün işverene geçeceğini kabul etmektedir. Sendikal tazminat, kıdem ve ihbar tazminatlarıyla birlikte talep edilebilir; bu alacaklar birbirini dışlamaz. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.