6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu — Toplu Sözleşmeden Yararlanma (m.36-39)

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 36. maddesi; toplu iş sözleşmesinden kimlerin yararlanacağını ve bu yararlanmanın koşullarını düzenlemektedir. <strong>Taraf Üyelerinin Yararlanması:</strong> Toplu iş sözleşmesi, sözleşmenin tarafı olan işçi sendikasının üyelerine, sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanır. Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra sendikaya üye olanlar ise üyeliklerinin sendikaca işverene bildirildiği tarihten itibaren TİS hükümlerinden yararlanır. <strong>Dayanışma Aidatı ile Yararlanma (m.39):</strong> Toplu iş sözleşmesinin imzalandığı işyerinde çalışıp da ilgili sendikaya üye olmayan işçiler, sendikaya dayanışma aidatı ödemek koşuluyla toplu iş sözleşmesinden yararlanabilir. Dayanışma aidatı; işçi sendikası üyelik aidatından fazla olamaz. Dayanışma aidatı talebi, ilgili işçi sendikasına ya da işverene yazılı olarak bildirilir. <strong>Üye Olmayanların Durumu:</strong> Dayanışma aidatı ödemeksizin sözleşme dışı kalan işçiler, TİS'ten yararlanamaz; ancak 4857 sayılı İş Kanunu'nun asgari hakları saklıdır. İşveren, sözleşmeden yararlanan ve yararlanmayan işçiler arasında eşit işlem borcunu ihlal edemez (4857 m.5). <strong>İşveren Tarafı:</strong> Sözleşmenin işveren tarafını; tek işverenin kendisi ya da bir işveren sendikası oluşturur. İşveren sendikasından ayrılma, TİS'in kalan süresince sözleşme hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. <strong>Yargıtay Uygulaması:</strong> Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, dayanışma aidatı ödemeksizin toplu iş sözleşmesinin uygulandığı iddiasını kabul etmemektedir. Sendika üyeliğinin yasal yollarla sona ermesi hâlinde TİS'ten yararlanma, üyeliğin sona erdiği dönem sonu itibarıyla kesilir; bu tarihten önceki alacaklar korunur. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6356 sayılı Kanun'un 38. maddesi; toplu iş sözleşmesinin kapsam alanını işyeri, işletme ve grup düzeyinde belirlemektedir. <strong>İşyeri Toplu İş Sözleşmesi:</strong> Tek bir işyerini kapsar; o işyerindeki yetkili sendika ile imzalanır. Yetki tespiti için ilgili işkolunda en az %1 ve işyerinde salt çoğunluk (işçilerin %50+1'i) sendika üyesi olmalıdır. <strong>İşletme Toplu İş Sözleşmesi:</strong> Aynı işverene ait, aynı işkolundaki birden fazla işyerini kapsar. İşletme TİS yapılabilmesi için işletmedeki toplam işçilerin salt çoğunluğunun yetkili sendikaya üye olması aranır. <strong>Grup Toplu İş Sözleşmesi:</strong> Birden fazla işverenle sendika arasında imzalanan ve belirlenen işyerlerini kapsayan toplu iş sözleşmesidir; yetki koşulları ayrıca belirlenir. <strong>Yetki Tespiti:</strong> Sendika yetki başvurusunu Çalışma Bakanlığı'na yapar; Bakanlık işyeri ve işkolu işçi sayılarını SGK kayıtları üzerinden belirler. Yetki itirazları iş mahkemesine taşınabilir. <strong>Hukuki Sonuçlar:</strong> Yetki belgesini alan sendika, toplu görüşme davetini işverene iletir. Görüşmeler 60 gün sürer; uyuşmazlık hâlinde arabuluculuk ve grev aşamaları başlayabilir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.