Sendikalar ve TİS Kanunu — Sendikal Güvenceler, Sendikal Tazminat ve Toplu Sözleşme Hakkı (m.18, 19, 25)

İşçiler ve işverenler, önceden izin almaksızın sendika ve konfederasyon kurabilirler, bunlara serbestçe üye olabilirler ve üyelikten çekilebilirler. Hiç kimse sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. İşçilerin sendika kurma ve üye olma hakları Anayasa'nın 51. maddesiyle güvence altındadır. İşverenler, bir işçinin sendikaya üye olması veya olmaması nedeniyle iş sözleşmesini feshedemez, işçiyi farklı muameleye tabi tutamaz ya da işyerini terk etmeye zorlayamaz. Sendika üyeliği ya da sendikal faaliyetler gerekçesiyle gerçekleştirilen fesih, sendikal amaçlı fesih olarak nitelendirilir ve 6356 m.25 kapsamında yaptırıma tabidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, feshin sendikaya üyelikle zaman bakımından yakın ilişkisinin (üyelikten kısa süre sonra fesih gibi) sendikal amaç karinesini doğuracağını; bu karineyi çürütme yükünün işverene ait olduğunu tutarlı biçimde hükme bağlamaktadır. Sendika yöneticileri ve temsilcileri, görevleri nedeniyle tabi oldukları ek güvenceler için 6356 m.24 hükmüne bakılmalıdır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Bir sendikaya üye olmak için üyelik başvurusunun e-Devlet üzerinden yapılması zorunludur; kâğıt ortamında yapılan başvurular hükümsüzdür. Üyelik; başvurunun sendika tarafından kabulüyle kazanılır. Sendika, üyelik başvurusunu haklı neden olmaksızın reddedemez; reddetmesi hâlinde başvuru sahibi mahkemeye başvurabilir. Üyelikten çekilme, e-Devlet üzerinden noter onaylı çekilme bildirimi yapılmasıyla gerçekleşir; çekilme bildirimi sendikaya ve Bakanlığa iletilir. Çekilme bildirimi, yapıldığı tarihten itibaren otuz gün sonra hüküm doğurur; bu süre zarfında çekilmeden vazgeçilemez. Sendika üyeliği; mahkeme kararıyla üyeliğin iptali, üyelikten çekilme, ihraç ya da sendikaların faaliyetinin durdurulması veya kapatılması hâlinde sona erer. Toplu iş sözleşmesinin yetki sürecinde üye sayısının belirlenmesinde üyelik tarihi kritik önem taşır; bu nedenle üyeliğin e-Devlet kayıtlarıyla belgelenmesi gerekmektedir. Yargıtay, e-Devlet dışındaki üyelik belgelerine dayalı yetki tespiti taleplerini kabul etmemektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

İşçilerin sendikaya üye olmaları veya olmamaları, sendika faaliyetlerine katılmaları nedeniyle işten çıkarılmaları veya farklı işleme tabi tutulmaları hâlinde işveren, bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminat ödemek zorundadır. Sendikal tazminat talebinde işçinin; feshin sendikal nedenle gerçekleştiğini ispat etmesi gerekmez. İşçinin sendika üyesi olduğunu ve fesih tarihiyle üyelik tarihi arasındaki süre bakımından makul bir bağlantı bulunduğunu ortaya koyması, sendikal amaç karinesini doğurmaya yeter. İşveren bu karineyi çürütmek için feshin sendikal amaçla gerçekleştirilmediğini ve geçerli bir nedene dayandığını ispat etmek zorundadır. İş güvencesi kapsamındaki işçi, sendikal tazminata ek olarak işe iade de talep edebilir; ancak işe iade ile sendikal tazminat birlikte talep edilebiliyorsa, talep şeklinin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi gerekir. İş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler için sendikal tazminat miktarı, kıdem ve ihbar tazminatından bağımsız olarak belirlenir ve bu tazminatlardan mahsup edilemez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi sendikal tazminatın asgari sınırının (1 yıllık ücret) mutlak asgari olduğunu; feshin ağırlığına ve işçinin kıdemine göre üst sınırsız olarak hükme bağlanabileceğini, ancak uygulamada mahkemelerin genellikle 1 ile 3 yıllık ücret arasında kaldığını tutarlı biçimde belirtmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.