Gece çalışmasında yüzde yirmi beş zam zorunluluğu — gündüz ücreti üzerinden yapılan ödemenin yetersizliği ve fark gece zam alacağı

Karar Özeti

Davacı işçi, bir hastanede güvenlik görevlisi olarak sekiz yıl boyunca düzenli olarak gece vardiyasında çalışmış; ancak işveren gece çalışmasına ilişkin %25 zam uygulamaksızın gündüz ücreti üzerinden ödeme yapmıştır. Davacı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi uyarınca gece döneminde (20:00-06:00 arası) yapılan çalışmalar için gündüz ücretinin en az %25 fazlası ile ödeme yapılması gerektiğini ileri sürerek fark gece zam alacağı talep etmiştir. İşveren, işçinin aldığı toplam ücretin sektör ortalamasının üzerinde olduğunu ve gece zammının bu ücrete dahil edildiğini savunmuştur. Yerel mahkeme, taraflar arasındaki iş sözleşmesinde ayrı bir gece zam kaleminin düzenlenmemiş olmasını gerekçe göstererek talebi reddetmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde şu ilkeler vurgulanmıştır: 4857 m.69/3 uyarınca gece çalışmasına verilen %25 zam, emredici nitelikte olup sözleşmeyle bertaraf edilemez. İşverenin yüksek temel ücret ödediği iddiası bu yükümlülüğü kaldırmaz; emredici zammın ücretin içine dahil edildiğinin kabulü için iş sözleşmesinde veya bordrolarda açık ve ayrı bir kayıt bulunması şarttır. Sözleşmede bu yönde açık bir düzenleme yoksa gece zammının ayrıca hesaplanması ve ödenmesi zorunludur. İspat yükü, bu zammın ödendiğini iddia eden işverendedir; sözlü ya da örtülü anlaşma iddiası yeterli değildir. Fark gece zam alacakları, beş yıllık zamanaşımına tabidir. Yerel mahkemenin temel ücretin yüksekliğini gece zammının yerine geçer saymış olması hatalıdır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar