İş kazası sonucu sürekli iş göremezlik — tazminat hesabında aktüeryal hesap yönteminin uygulanması ve kusur oranının belirlenmesi

Karar Özeti

Davacı işçi, bir inşaat şirketinde vinç operatörü olarak çalışırken yüksekten düşme sonucu sol bacağında %35 oranında sürekli iş göremezliğe uğramış; iş kazasının 6331 sayılı İSG Kanunu kapsamındaki güvenlik tedbirlerinin alınmamasından kaynaklandığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir. İşveren, gerekli iş güvenliği ekipmanlarının sağlandığını ve kazanın işçinin dikkatsizliğinden kaynaklandığını savunmuş; kusur oranının işçi aleyhine belirlenmesi gerektiğini öne sürmüştür. Mahkeme tarafından yaptırılan bilirkişi incelemesinde işverenin %70, davacı işçinin %30 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Yerel mahkeme, aktüeryal hesap yerine basit aritmetik hesap yöntemini kullanarak tazminat miktarını belirlemiş ve buna göre hüküm kurmuştur. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi kararı hesaplama yöntemi bakımından bozmuştur. Bozma gerekçesinde şu ilkeler belirlenmiştir: iş kazası tazminatı hesabında aktüeryal hesap yöntemi (PMF tablosu veya TRH 2010 gibi güncel yaşam tabloları esas alınarak) uygulanmalıdır; basit aritmetik yöntem bu tür davalarda kabul görmez. Aktüeryal yöntemde hesaplama; işçinin kaza anındaki yaşı, mesleği, beklenen aktif çalışma süresi, iş göremezlik oranı ve kusur dağılımı birlikte dikkate alınarak yapılır. Ayrıca SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik geliri tazminattan mahsup edilmeli; ancak mahsup işlemi doğru dönem ve tutar üzerinden gerçekleştirilmelidir. Manevi tazminat miktarı, iş göremezliğin kalıcı niteliği ve oranı gözetilerek yeniden belirlenmelidir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar