İş kazası tazminatında gerçek ücret esası — asgari ücretle bildirilen işçinin iş kazası tazminatının fiilen alınan ücrete göre hesaplanması zorunluluğu

Karar Özeti

Davacı işçi, bir inşaat şirketinde kalıpçı ustası olarak çalışırken yüksekten düşme sonucu ağır yaralanmıştır. SGK, iş kazasını kayıt altına almış; sürekli iş göremezlik geliri bağlanmıştır. Ancak işçi, SGK primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını, oysa fiilen brüt 48.000 TL aylık ücret aldığını ispatlayarak prime esas kazanç farkını ve gerçek ücrete göre hesaplanan maddi-manevi tazminat alacağını talep etmiştir. İşveren, kayıtlı bordro ücretinin geçerli olduğunu, fiili ücret iddiasının ispat edilemeyeceğini savunmuştur. Yerel mahkeme, fiili ücret iddiasını yeterli görmeyerek kayıtlı ücret esas alınan hesabı kabul etmiştir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde şu ilkeler netleştirilmiştir: iş kazası tazminatı hesabında esas alınacak ücret, bordrodaki kayıtlı ücret değil gerçekte ödenen ücrettir. Gerçek ücretin bordroya yansıtılmadığı durumlarda banka ödeme kayıtları, tanık beyanları, işin niteliğine göre piyasa araştırması ve emsal ücret araştırması delil olarak kullanılabilir. Bilirkişi bu verileri bir bütün olarak değerlendirerek fiili ücreti belirlemelidir. Eksik prime esas kazanç bildirimi nedeniyle işçinin maruz kaldığı gelir kaybından işveren doğrudan sorumludur; SGK'nın rücu hakkını kullanması ile işçinin ayrıca tazminat talep etmesi birbirini dışlamaz. Manevi tazminat belirlenirken fiilin ağırlığı, uzuv kaybı ya da sürekli iş göremezlik oranı ve olayın koşulları birlikte gözetilmelidir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar