Ücretsiz izin teklifinin reddedilmesi ve ardından gerçekleştirilen feshin geçersizliği — işçinin rıza göstermediği ücretsiz iznin uygulanamayacağı

Karar Özeti

Davacı işçi, bir tekstil fabrikasında dokuma ustası olarak dokuz yıl çalışmış; sipariş azalması gerekçesiyle işveren, işçiye iki aylık ücretsiz izin teklifinde bulunmuş ve bu teklife ilişkin belgeyi imzalamasını istemiştir. İşçi, ücretsiz izni kabul etmediğini yazılı olarak bildirmiş; ardından işveren, işçinin ücretsiz izne çıkmayı reddetmesini haklı neden sayarak iş sözleşmesini 4857 m.25/II-h kapsamında feshetmiştir. Yerel mahkeme, ücretsiz izin teklifinin reddedilmesinin görev yapmakta ısrar etmeme kapsamında değerlendirilemeyeceğini kabul etmiş; ancak feshin geçerli nedene dayandığını hükmederek yalnızca kıdem ve ihbar tazminatına karar vermiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Kararda şu ilkeler vurgulanmıştır: ücretsiz izin, 4857 sayılı İş Kanunu'nda işverenin tek taraflı kararıyla uygulayabileceği bir müessese olarak yer almamaktadır. Yalnızca tarafların karşılıklı ve özgür iradesiyle anlaşmaları halinde ücretsiz izin geçerlilik kazanır. İşçinin rızası olmadan uygulanan ücretsiz izin, çalışma koşullarında esaslı değişiklik niteliği taşıdığından 4857 m.22 kapsamında işçiyi bağlamaz. Bu reddin ardından gerçekleştirilen fesih, haklı ve geçerli nedenden yoksundur; fesih işe iade sonuçlarını doğurur. İşe iade kararıyla birlikte en fazla dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenmesi gerekmekte; işçinin işe iade teklifini reddetmesi hâlinde sekiz aya kadar iş güvencesi tazminatı talep hakkı da doğmaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar